Asia Pasific Economic Cooperation (APEC) adalah satu forum yang terbentuk akibat kebimbangan (fear over) terhadap kegagalan Pusingan Uruguay (GATT) yang akhirnya akan menimbulkan dasar ‘protectionsim’ dikalangan negara-negara dalam mengadakan hubungan perdagangan yang akhirnya akan menwujudkan persaingan blok. APEC juga muncul akibat daripada perubahan politik secara mengejut di negara-negara Eropah Timur dan juga bekas-bekas negara Soviet(USSR) selepas berakhirnya Perang Dingin dan juga wujudnya untuk kecenderungan untuk saling kebergantungan diantara negara-negara Asia Pasifik.
Akhirnya Perdana Menteri Australia Bob Hawke telah mencadangkan penubuhan APEC setelah beliau melihat pelbagai cubaan dalam menubuhkan kumpulan kerjasama di rantau Asia Pasifik. Sejajar dengan itu, APEC secara rasminya telah ditubuhkan pada tahun 1989 apabila menteri ekonomi dan pedagangan daripada 12 negara rantau Asia Pasifik mengadakan persidangan pertama di Canberra, Australia pada 6 hingga 7 November yang di pengerusikan oleh Menteri Luar Australia iaitu Gareth Evans. Forum yang dibentuk di Canberra ini telah melaksanakan satu langkah besar dalam mengalang kerjasama ekonomi sehingga menjadi satu forum yang konsultasi (bertukar-tukar pendapat), dialog, dan sebuah lembaga informal yang kerjasama ekonominya yang dipandu melalui pendekatan liberalisasi, melakukan inisiatif secara kolektif dan untuk mendukung keberhasilannya dilakukan secara konsultasi yang intensif secara terus menerus diantara 21 negara anggota .
Pada awal penubuhan APEC terdapat 12 negara asal iaitu Australia, Brunei, Canada, Indonesia, Jepun, Korea Selatan, Malaysia, Filipina, Thailand, Singapura, dan Amerika Syarikat. Sejak daripada itu, wahana yang utama di kawasan Asia Pasifik ialah untuk meningkatkan kerterbukaan ekonomi dan mempratikkan kerjasama ekonomi. Pada tahun 1991, China, Taiwan, dan Hong Kong telah diterima masuk ke dalam APEC dan disusuli kemasukkan Papua New Guinea dan Mexico pada tahun 1993 serta Chile pada tahun 1994. Pada tahun 1998 tiga negara baru diterima masuk ialah Rusia, Peru, dan Vietnam.
Kerjasama ekonomi APEC adalah satu forum kerjasama ekonomi yang terbuka, tidak mengikat (non-binding), informal, tetapi masih lagi berada dalam koridor displin WTO dan berlandaskan perjanjian antarabangsa yang dibentuk di Canberra pada November 1989. Matlamat utama APEC telah dibentuk semasa Persidangan Seattle, Amerika Syarikat pada tahun 1993, matlamat utama APEC ialah untuk mewujudkan satu komuniti ekonomi yang berdasarkan pada semangat keterbukaan dan pengintergrasian serta bekerjasama dalam mengadakan pertukaran barangan, perkhidmatan, dan pelaburan secara bebas(tanpa diskriminasi), pertumbuhan ekonomi yang lebih luas secara dengan kehidupan dan pendidikan yang lebih tinggi .
Prinsip umum kerjasama ekonomi APEC
1) menyeluruh (comprehensiveness), iaitu mencakupi semua hal mengenai perdagangan dan pelaburan yang bebas dan terbuka
2) selaras dengan kehendak WTO (WTO-consistensy), iaitu langkah liberalisasi mengikut lunas-lunas yang terkandung dalam WTO
3) tiada diskriminasi (non-discrimination) hasil liberalisasi ini, dinikmati oleh semua negara ahli dan juga bukan ahli
4) ketelusan (transparency), menjamin ketulusan dalam setiap program kerjasama secara biletaral mahupun multiletaral
5) mengurangkan dasar halangan atau pun ‘protectionsm’
6) ‘Simultaneous start, Continuous Process & Differentiated Timetable’, iaitu proses liberalisasi dilakukan dengan segera, berkesinambungan dan tetap melihat kepada tahap perkembangan ekonomi negara – negara anggota
7) Fleksibel, iaitu fleksibeliti dalam menghadapi isu yang muncul dari perbezaan tahap ekonomi negara-negara anggota
8) Kerajasama, iaitu satu kerjasama ekonomi dan juga teknikal (ecotech) yang mana mendukung proses liberalisasi akan ditempuh secara aktif
JADUAL MESYUARAT APEC
Nombor Tarikh Negara Tempat Website Rasmi
1st 1989, November 6–November 7
Australia
Canberra
2nd 1990, July 29–July 31
Singapore
Singapore
3rd 1991, November 12–November 14
South Korea
Seoul
4th 1992, September 10–September 11
Thailand
Bangkok
5th 1993, November 19–November 20
United States
Seattle
6th 1994, November 15
Indonesia
Bogor
7th 1995, November 19
Japan
Osaka
8th 1996, November 25
Philippines
Manila / Subic
9th 1997, November 24–November 25
Canada
Vancouver
10th 1998, November 17–November 18
Malaysia
Kuala Lumpur
11th 1999, September 12–September 13
New Zealand
Auckland
12th 2000, November 15–November 16
Brunei Darussalam
Brunei
13th 2001, October 20–October 21
People's Republic of China
Shanghai
14th 2002, October 26–October 27
Mexico
Los Cabos
15th 2003, October 20–October 21
Thailand
Bangkok
16th 2004, November 20–November 21
Chile
Santiago de Chile
http://www.apec2004.cl
17th 2005, November 18–November 19
South Korea
Busan
http://www.apecbusan.org/
18th 2006, November 18–November 19
Vietnam
Hanoi
http://www.apec2006.vn
19th 2007, September 08–September 09
Australia
Sydney
http://www.apec2007.org/
Diperolehi daripada http://en.wikipedia.org/wiki/APEC
*setiap persidangan akan membincangkan isu yang diusulkan semasa persidangan yang sebelumnya
Struktur Organisasi APEC
Perlembagaan APEC didukung oleh enam unit jawatankuasa dan lima sub-jawatankuasa Senior Official Meeting (SOM). Berikut ialah carta organisasi APEC:
1) APEC Economic Leaders Meeting (AELM)
Merupakan pertemuan tahunan yang menentukan arah kerjasama ekonomi APEC
2) Ministerial Meeting (MM)
Pertemuan yang dihadiri oleh para Menteri Luar Negeri dan Menteri Perdagangan Ekonomi untuk memutuskan sesuatu program kerjasama APEC
3) Sectoral Ministerial Meetings
Pertemuan Menteri dari pelbagai bidang seperti pendidikan, tenaga, kewangan, industri kecil dan menengah, telekomunikasi dan informasi, perdagangan dan perhubungan
4) APEC Business Advisory Council (ABAC)
Merupakan badan tetap dalam sektor perniagaan dan swasta yang turut memberi idea dan pendapat kepada para pemimpin APEC mengenai hal-hal yang berkaitan dengan agenda liberalisasi, fasilitasi perdagangan dan pelaburan
5) APEC Secretariat
Mendukung kegiatan daripada jawatankuasa dan kumpulan kerja (working group) serta berperanan melaksanakan program APEC
6) Senior Official Meeting (SOM)
7) Satu jawatan kuasa yang penting dalam mempersiapkan pertemuan pada peringkat menteri berdasarkan perakuan yang dicapai dalam APEC Economic Leaders Meeting (AELM)
PENCAPAIAN APEC
Sejak penubuhannya 1989, Apec telah menjadi antara kuasa ekonomi yang paling dinamik, dalam dekad pertama kelahirannya, negara ahli telah menjana hampir 70% pertumbuhan ekonomi global. Nilai export negara ahli apec adalah setinggi 113% yang menyumbangkn nilai sebanyak 2.5 trillion US dolar. Pertumbuhan FDI secara keseluruhan negara ahli ialah 210% dan bagi negara berpendapat rendah peningkatan yang paling mendadak iaitu 475%. Pertumbuhan ekonomi negara berpendapatan rendah (lower income apec economies) ialah secara puratanya ialah 61% . Menyentuh kepada perdagangan bebas yang telah menjana ekonomi Asia Pasifik secara amnya, APEC menyatakan jentera pertumbuhan ekonomi serantau menjadi satu sistem perdagangan pelbagai hala yang kukuh di mana pemimpin APEC telah memberi sokongan kepada WTO sejak menyertai mesyuarat para pemimpin ekonomi dunia. Para pemimpin percaya APEC sebagai satu forum ekonomi perdagangan yang tertinggi yang perlu dimanifestasi oleh kepimpinan dalam mengukuhkan sistem perdagangan pelbagai hala. Hal ini seterusnya akan menjanjikan satu pengukuhan ekonomi secara kolektif di rantau Asia Pasifik.
Selain itu juga, APEC berjaya menwujudkan peluang pekerjaan, iaitu sebanyak 195 juta pekerjaan baru dan daripada nilai itu 174 juta peluang pekerjaan ini adalah di kawasan ‘lower income economies’, seterusnya menyumbang kepada kemahiran dan pendidikan serta menyediakan satu jaringan sosial yang kuat . Kemajuan sosial, hasil daripada tinjauan United Nation Development Programme (UNDP) menunjukkan index pembangunan manusia di negara berpendapatan rendah meningkat hampir 18%. Kemiskinan di negara Asia tenggara dan Asia timur semakin berkurangan, menujukkan kadar KDNK negara ahli semakin kuat dan kekuatan kuasa ekonomi APEC itu sendiri. Pelaburan dalam modal insan telah meningkatkan taraf kecekapan dan pendidikan negara-negara Apec . Malah para penduduk Asia Pasifik juga mendapat menikmati kos kehidupan yang rendah kerana pengurangan tarif dan cukai serta perdagangan yang kompetitif akan menyebabkan barangan dan perkhidmatan ditawarkan pada harga yang lebih rendah daripada barangan keperluan sehinggalah kepada untuk memenuhi kehendak penguna yang tidak terbatas. Dengan ini melihatkan sub-kejayaan APEC iaitu menyediakan satu ‘choosen platform’ kepada penguna . Kemajuan yang dicapai oleh Apec ini kerana struktur gagasan ini berkembang melalui proses dan bukan menerusi struktur ketat. Pertembungan antara kecenderungan Amerika mengenakan jadual ketat dalam melonggarkan tarif dengan kecenderungan Asia supaya mekanisme perdagangan fleksibel bagi negara membangun sudah dapat diimbangi. Hal ini, jelas menampakkan kejayaan APEC dalam bidang sosio-ekonomi yang sedikit sebanyak mampu menyediakan tahap sosial yang lebih tinggi kepada rakyat Asia Pasifik.
Kejayaan dalam mewujudkan ‘Bogor Goal’ dilihat satu pencapaian terbesar APEC sejak hampir 16 tahun penubuhannya. ‘Bogor Goal’ atau ‘matlamat Bogor’ merupakan deklarasi APEC pada tahun 1994 yang diadakan di Bogor, Indonesia yang mena telah dipengerusikan oleh Presiden Suharto untuk menwujudkan satu visi kerjasama ekonomi yang berlandaskan sistem perdagangan bebas, terbuka, dan adil. Selain itu juga, Bogor Goal juga bertujuan untuk memperkuatkan sistem perdagangan yang multilateral yang terbuka dan meningkatkan liberalisasi perdagangan dan perkhidmatan serta meningkatkan tahap liberalisasi melalui penurunan tarif, koata, dan syarat-syarat yang ketat . Ini bermakna, perdagangan tanpa dasar protectionism dan mampu menwujudkan pengaliran modal secara bebas. Bogor Goal juga menetap keberhasilan matlamat ini pada tahun 2010 bagi negara maju dan 2020 bagi negara membangun. Pendekatan yang dilakukan Bogor Goal ialah melalui kesepakatan visi (roadmap) kerjasama APEC iaitu Osaka Action Agenda (OAA). Di dalam kerangka OAA ini pula mengandungi Collective Action Plans (CAPs) dan Individual Action Plans (IAPs) . CAPs ialah satu program yang lebih bersifat kolektif manakala IAPs pula lebih bersifat unilateral yang digalas pada dasar kesukarelaan. Para pemimpin APEC juga menyatakan keyakinan mengenai usaha kedua-dua kolektif dan individu ke arah Matlamat Bogor telah menyumbang kepada pertumbuhan ekonomi yang berkekalan dalam maju sebagai satu pencapaian penting dalam hal-ehwal masyarakat APEC . Hasil daripada OAA ini juga telah berjaya mewujudkan Manila Action Plan for APEC (MAPA) yang dicapai pada 1996 semasa persidangan di Manila . CAPs dan IAPs dirangkum secara bersama dalam konteks MAPA dalam menjalankan kerjasama ekonomi yang lebih berkesan. Hal ini bermaksud MAPA ialah fasa kepada inplementasi kepada OAA .
Hasil daripada kerjasama, pertemuan yang erat dan forum ekonomi yang diadakan setiap tahun bukan sahaja menunjukkan kemajuan APEC ke arah pencapaian Matlamat Bogor, tetapi juga membincang kaedah-kaedah untuk mencapai sasaran-sasaran itu. Pada masa sama, mereka akan bertukar pendapat bagaimana Perjanjian Perdagangan Serantau (RTA) atau Perjanjian Perdagangan Bebas (FTA) boleh menyumbang ke arah perdagangan yang lebih bebas di rantau ini serta mempertimbangkan langkah memudahkan perdagangan yang boleh dirangkumkan dalam RTA atau FTA. Mesyuarat Menteri-Menteri itu akan turut mempertimbangkan syor-syor untuk memperkemas proses APEC, memfokus kepada isu-isu ekonomi dan perdagangan dan memastikan program-program kerja memenuhi keperluan mereka yang berkepentingan, terutama komuniti perniagaan. Menteri-Menteri juga akan membincang berbagai isu-isu lain yang memberi kesan kepada perdagangan dan pelaburan serta mempertimbangkan tindakan-tindakan individu dan bersama yang sesuai untuk diambil oleh anggota-anggota APEC. Isu-isu ini termasuk kerjasama teknikal dan pembinaan kapasiti; hak harta intelek; anti-rasuah dan ketelusan; pencegahan keganasan dan perdagangan yang selamat; penyakit selsema burung dan perkara-perkara keselamatan kesihatan lain; kesediaan menghadapi bencana; dan keselamatan tenaga (keselamatan bekalan) dan harga minyak yang tinggi. Contoh lain kejayaan idea APEC juga dapat dilihat semasa Forum Vancouver yang mengetengahkan istilah baru iaitu Pembukaan Awal Sektor Tertentu Secara Sukarela (EVSL) yang bermakna setiap anggota Apec akan mengemukakan cadangan masing-masing untuk membuka lebih awal dan secara sukarela pasaran sektor tertentu di negara mereka. Sebanyak 40 cadangan sudah diterima oleh negara anggota untuk dikemukakan . APEC berharap konsesi sukarela ini yang mungkin diumumkan beberapa negara mampu mempercepat proses pembukaan pasaran di negara anggota Apec, khususnya dan dunia amnya. Oleh itu, jelas menunjukkan bahawa perjumpaan APEC pada setiap tahun telah berjaya mewujudkan satu idea mengenai inisiatif bagi memudahkan perdagangan yang selamat, pembinaan kapasiti dan kerjasama teknikal untuk penyertaan lebih berkesan dalam sistem perdagangan pelbagai hala dan perkongsian kekayaan serta mampu menyediakan ketahanan dan kekuatan kepada ekonomi rantau Asia Pasifik.
KELEMAHAN APEC
Dalam menjayakan segala perancangan dan implementasi APEC, terdapat banyak cabaran, halangan, dan kelemahan yang terpaksa ditempuhi sepanjang 16 tahun kewujudannya di arena ekonomi antarabangsa. Antara kelemahan APEC yang paling ketara, ialah dominasi negara Amerika Syarikat dalam setiap forum dan juga struktur organisasi APEC itu sendiri. Malah, Amerika Syarikat juga mahu menyertai APEC agar mereka mendapat keistimewaan dalam berurusan dengan negara-negara APEC yang mana mereka tidak dapat kecapi selama ini. Hal ini bukan sekadar keistimewaan, tetapi juga lebih rapat dengan peluang untuk mendapat pasaran yang lebih luas untuk memasarkan produk keluaran mereka. Oleh itu, tidak hairanlah mengapa Amerika Syarikat sedaya upaya menentang kewujudan East Asean Economic Group (EAEG), yang mampu memberi saingan kepada ekonomi mereka, malahan juga secara tidak langsung akan menyingkirkan peranan Washington dalam rantau Asia.
Dalam pada itu, APEC juga dikatakan sudah hilang taring. Hal ini kerana APEC bukan sahaja membincangkan bidang ekonomi sahaja tetapi juga sudah menlibatkan isu keselamatan dan terrorisme . Isu sebegini sebenarnya tidak perlu dibincangkan di forum persidangan APEC, kerana isu keselamatan dan terrorisme ini sepatutnya difokuskan di forum anjuran Persatuan Bangsa-bangsa Bersatu, Nato, Majlis Keselamatan (Safety Council), dan sebagainya yang lebih kepada menfokuskan kerjasama dalam bidang keselamatan dan pertahanan. Hal ini telah menimbulkan tanda tanya mengenai niat Amerika Syarikat dalam penyertaan mereka dalam APEC, sama ada untuk mempergiatkan pertumbuhan ekonomi serantau atau untuk mempergiatkan campur tangan dalam urusan pentadbiran negara lain (new colonialism?). Seterusnya APEC masih lagi dihantui oleh pemanfaatan kepentingan anggota tertentu, sepertimana Amerika Syarikat yang kelihatan mengunakan APEC dalam menjalankan dasar dan untuk mendapatkan kepentingan nasional mereka
Selain itu juga, APEC juga dikatakan sebagai forum hanya diperingkat wacana dan bicara politik semata-mata. Hal ini kerana sifat yang paling ketara dalam menjalankan kerjasama antara ahli anggota ialah non-binding, iaitu tidak mengikat segala peraturan atau hasil yang dicapai disetiap forum. Maka segala perbincangan yang dicapai semasa pertemuan antara negara ahli seperti cakap-cakap kosong sahaja. Hal ini jelas mengambarkan APEC merupakan forum yang longgar yang bergiat berdasarkan persetujuan umum di antara pimpinan-pimpinan negara anggotanya pada pelbagai peringkat. Pengerusi atau ketua, yang lebih berfungsi sebagai koordinator, digilir saling bergantian di antara anggota-anggotanya, yang sekaligus bertanggungjawab terhadap pertemuan tahunan peringkat menteri ataupun ketua negara. Jadi, organisasi ini lebih menyerupai forum, tetapi tetap memiliki agenda-agenda konkrit yang dilaksanakan sebagai kegiatan bersama sekaligus mendasari kesepakatan-kesepakatan yang telah diambil pada peringkat perdana menteri. Para pemimpin negara-negara anggota sepakat untuk melakukan kerja sama pada tahun 1991 dalam bentuk program kerja dan pelbagai kegiatan yang dirasakan mempunyai manfaat di antara sesama anggota. Langkah-langkah kegiatan bersama hanya dapat dikerjakan secara kolektif setelah ada kesepakatan di antara anggota-anggotanya. Inti daripada kerjasama APEC adalah komitmen dan kesepakatan tentang apa saja yang dianggap bermanfaat secara bersama kemudian dituangkan ke dalam kerangka kerjasama. Akan tetapi, kesepakatan-kesepakatan tersebut tidak secara ketat dilaksanakan, sebagai sebuah kerangka sistem kesepakatan yang mengikat. Forum ini tidak melibatkan sistem penalti bagi negara-negara anggota yang tidak dapat melaksanakannya. Oleh itu kelemahan APEC ialah gagal menyediakan satu kerjasama yang mana melibatkan semua negara anggota tanpa memberi kepentingan kepada mana-mana negara ahli dan kerjasama ini dipratikkan dengan cara yang berkesan.
Malahan juga, isu subsidi , perdagangan bebas dan globalisasi pasaran terbuka yang seolah-olah menindas negara membangun juga telah menjadi satu kelemahan dalam APEC yang perlu diatasi. Liberalisasi perdagangan 2010 negara maju dan 2020 negara membangun adalah satu idea yang idealis, namun apa yang menjadi persoalannya mengapa negara maju seperti Jepun, kanada dan amerika syarikat terus memberi subsidi yang besar kepada penghasilan produk tempatan, hal ini jelas menampakkan negera maju masih lagi mengunakan dasar protectionism. Oleh itu produk negara membangun tidak dapat menembusi pasaran di negara maju dan untuk memberi subsidi yang sama sudah pasti negara membangun ini dibatasi kemampuan kewangan. Hal inilah yang jelas menampakkan kelemahan dalam APEC. Dr. Mahathir pernah menegaskan semasa ucapan di forum APEC;
“Malaysia tidak akan bertanding dalam bola sepak amerika (american football) tanpa menguasai permainannya terlebih dahulu, apatah lagi dari segi fizikalnya orang Malaysia dan orang Amerika adalah berbeza,maka yang kita perlukan adalah perdagangan yang fair dan seimbang dalam suatu sistem perdagangan global, bukan sekadar perdagangan bebas” .
Menlihat keadaan tersebut adalah sukar untuk semua pihak mendapat keuntungan(win-win situation) sebagaimana diharapkan. Selain itu juga, timbul tanda tanya mengenai kemampuan keberhasilan Matlamat Bogor yang kelihatan hanya membuka pasaran seluas-luasnya kepada negara maju dan juga kemampuan negara membangun bersedia dalam masa lebih kurang 15 tahun lagi dalam menyediakan industri tempatan mereka bersaing dengan industri negara maju yang lebih kompetitif. Maka keadaan ini telah melihat keadaan yang tidak adil dimana negara maju menghadapi beban sosial dan negara membangun pula menghadapi kemungkinan kehancuran industri tempatan . Hal ini menampakkan ketidakrevelanan APEC itu sendiri sebagai sebuah forum kerjasama ekonomi yang untuk menyediakan satu ekonomi yang adil dan saksama bagi semua negara ahli.
Program-program APEC pada dasarnya mendorong kerjasama antarabangsa dan globalisasi, yang mana menonjolkan kerjasama melalui liberalisasi perdagangan antarabangsa agar arus perdagangan timbal balik semakin meningkat dan berjalan lancar. Dalam bidang perdagangan, program kolektif APEC secara bertahap adalah melakukan harmonisasi tarif untuk menghilangkan hambatan-hambatan perdagangan antarabangsa. Pengunaan tarif merupakan hal penting untuk mencapai tahap liberalisasi perdagangan yang tinggi. Liberalisasi perdagangan ini diyakini sebagai jalan pintas menuju kemakmuran masyarakat dan modernisasi sistem ekonomi yang terbuka. Oleh itu, seluruh negara-negara anggota APEC telah melaksanakan satu dasar ekonomi yang terbuka dengan harapan mendapatkan peluang yang lebih besar untuk produk-produknya di pasaran antarabangsa. Dari WTO, negara-negara maju dan membangun secara bersama-sama "dipaksa" membuka perekonomian dan pasaran dalam negeri melalui penurunan tarif. Tetapi proses ini tidak sepenuhnya lancar, bahkan tidak sedikit yang distortif serta tidak adil. Instrumen non-tarif, yang cenderung menghambat perdagangan, diberlakukan secara tidak adil untuk produk-produk yang datang dari negara-negara membangun. Bahkan negara maju seperti Amerika Syarikat masih menggunakan instrumen primitif bernama kuota, terutama untuk produk tekstil, yang masuk ke negara Adi Kuasa tersebut. Negara-negara maju cenderung membuka pasar produk-produk industri, yang menjadi kekuatan utamanya. Tetapi, produk-produk pertanian dijaga dengan ketat dan cenderung ditutup karena menjadi titik lemahnya. Jadi, sebenarnya tidak ada pembebasan hambatan perdagangan secara terbuka dan sukarela. Meskipun secara normatif ada kerangka perancangan mengenai liberalisasi, tetapi dalam realiti masing-masing negara mencuri kesempatan untuk melindungi produk-produknya.
Kesimpulan
Oleh itu, dapat dirumuskan bahawa APEC sebagai sebuah kerjasama ekonomi serantau yang lebih bersifat ‘open regionalism’ dan merangkumi satu kawasan serantau yang luas dengan jumlah penduduk yang paling banyak. Tidak dapat dinafikan bahawa APEC mempunyai banyak kelemahan yang perlu di atasi, namun begitu kejayaan APEC sebagai sebuah organisasi serantau tidak boleh diperlekehkan. Hal ini kerana, APEC telah berjaya dari segi meningkatkan taraf ekonomi negara-negara anggota dan kejayaan ini adalah amat bererti, kerana aspek atau focus utama APEC ialah untuk meraih kejayaan dalam bidang ekonomi walaupun sejak kebelakangan ini, APEC dilihat sudah lari daripada persimpangan mereka yang sebenar akibat tekanan daripada negara-negara dominan. Justeru itu, diharapkan APEC kembali kepada landasan yang sewajarnya apabila Matlamat Bogor telah berjaya dan mungkin juga setelah kejayaan matlamat ini pada 2010 dan 2020 APEC sudah lagi tidak relevan, hal ini kerana focus mereka yang paling utama ialah ke arah liberalisasi perdagangan.
BIBLIOGRAFI
Apec dan Perkembangannya, tarikh akses pada 27 Julai 2006 daripada http://www.dprin.go.id/ind/publikasi/apec.htm
Apakah yang dimaksudkan dengan kerjasama ekonomi APEC?, tarikh akses pada 25 Julai 2006 daripada http://www.apecseg.org.sg
Drysdale Peter. APEC: Cooperation from Diversity. Tokyo: Insititute of Developing Economies. 1995. hlm. 115
Henky Irzan, APEC dan Manfaatnya, dalam Majalah Buletin, Jilid 9(5)
Itoga S. APEC: Cooperation for Sustainable Development. Tokyo: Institute of Developing Economies. 1998.
Dian Trinsyah Djani, APEC masih kearah Matlamat Bogor. Tarikh akses pada 30 Julai 2006 daripada http://www.malaysiatoday.net
Osaka and the APEC Achievement. Tarikh akses pada 29 Julai 2006 daripada http://www.dfat.gov.au.
Deklarasi APEC 2005: Penyelesaian perundingan DDA bagi liberalisasi perdagangan, pelaburan menjelang akhir 2006. tarikh akses pada 27 julai 2006 daripada http://www.brunet.bn/news/pelita/23nov/berita12.htm
Yue C.S APEC Challenges and Opportunities. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies. 2000
Findlay Christopher Hadi Soesastro. Reshaping the Asia Pacific Economic Order. London: Routledge Taylor and Francis Group. 1998
APEC Harus Kembali Perhatikan Kerja Sama Ekonomi. Tarikh akses pada 29 Julai 2006 daripada http://www.republika.co.id/online_detail.
Petri Peter Regional Co-operation and Asian Recovery. Singapore: Institute of Asian Studies, 2000.
Grunsven L.V. Regional Change In Industrializing Asia. Brookfield: Ashgate Publishing Company, 1998.
APEC untuk Ekonomi - PM -- Tolak Usaha Negara Maju Mahu Menjadikannya Forum Keselamatan. Tarikh akses pada 28 Julai 2006 daripada http://www.pmo.gov.my/website/web
.
Wednesday, February 21, 2007
Pertubuhan atau Persatuan Bangsa-bangsa Bersatu
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu(PBB) ditubuhkan pada tahun 1945, selepas berakhirnya Perang Dunia Kedua iaitu kesinambungan daripada penubuhan Liga Bangsa-bangsa pada tahun 1920 iaitu selepas Perang Dunia Pertama. Penubuhan Liga Bangsa-bangsa ini adalah dicadangkan oleh Presiden Amerika Syarikat iaitu Woodrow Wilson dan disokong oleh Negara-negara sekutunya seperti Perancis dan Britain. Liga Bangsa-bangsa yang beribu pejabat di Geneva, Switzerland ditubuhkan dalam usaha mencapai keamanan bagi dunia sejagat khususnya menlindungi negara-negara yang berdaulat daripada peperangan. Bagaimanapun, Liga Bangsa-bangsa gagal berfungsi sebagaimana yang diharapkan dan telah menjerat dunia kearah Perang Dunia Kedua. Pada tahun 1945, pihak-pihak yang menang dalam Perang Dunia Kedua pada asalnya tidak sepakat mengenai layanan yang diberikan kepada musuh yang dikalahkan. Jesteru itu, mereka telah menubuhkan satu organisasi antarabangsa yang baru,iaitu Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu.
Sebagai sebuah pertubuhan bagi Negara-negara yang cintakan keamanan dan menentang pihak-pihak yang berpotensi sebagai peceroboh. Bangsa-bangsa Bersatu lebih teguh dan lebih realistik daripada pertubuhan sebelum ini; Presiden dan Setiausaha Amerika Syarikat telah memastikan bahawa kali ini kedua-dua blok besar dunia iaitu Amerika Syarikat dan Kesatuan Soviet mestilah bersama-sama mengangggotai Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu. Institusi antarabangsa ini telah berjaya mengumpulkan keanggotaan sebanyak 150 buah Negara dan memiliki kecekapan yang luas dari segi hal-hal keselamatan, politik, dan bukan politik. Di antara tahun 1955 hingga 1957, keanggotaan Bangsa-bangsa Bersatu telah meningkat dengan mendadak dengan kemasukan negara-negara Asia dan Afrika. Amerika Syarikat dan sekutu-sekutu Eropahnya dan penyokong-penyokong Amerika Latin mereka mendapati bahawa mereka
1
bukan lagi menrupakan kumpulan majoriti dalam Perhimpunan Agung. Anggota-anggota yang baru ini lebih berminat terhadap antikolonialisme, sementara Kesatuan Soviet pula secara tradisinya menyokong anggota-anggota baru bagi mendapat timbal-balik atau sekurang-kurangnya bersikap berkecuali terhadap anggota-anggota tersebut. Sejak tahun 1958, Bangsa-bangsa Bersatu menjadi semakin dikenali sebagai blok Afro-Asia dan aspirasinya
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu adalah satu pendekatan secara kolektif dalam menjaga keamanan dunia sejagat. Ia adalah satu jawapan yang diasaskan oleh pengalaman yang lepas iaitu kemusnahan perang sambil mengira pandangan baru mengenai sistem antarabangsa. Bangsa-bangsa Bersatu mempunyai kelainan jika dibandingkan dengan pertubuhan antarabangsa sebelumnya,ia menagani isu secara menyeluruh iaitu tidak sekadar dalam konteks konflik dan hubungan antarabangsa sahaja. Selain itu juga, Bangsa-bangsa Bersatu amat komitmen untuk menyediakan satu suasana yang lebih baik agar peperangan tidak berlaku. Ringkasnya ia ingin memastikan perlakuan para negara-negara bertindak mengikut undang-undang dan peraturan yang telah digariskan yakni dengan mengenakan syarat agar berlakuan lebih berhemah. Ini kerana Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu cuba menlahirkan kesamarataan dikalangan negara anggota.
Sebagai sebuah badan yang terpenting dunia, Bangsa-bangsa Bersatu mempunyai organisasi pentadbiran yang teratur dan juga bersistematik. Ia mempunyai enam buah badan yang utama seperti, Perhimpunan Agung(General Assembly), Majlis Keselamatan (Security Council), Majlis Ekonomi dan Sosial(The Economic and Social Council), Mahkamah Keadilan Antarabangsa(ICJ), Sekretariat dan Majlis Pemegang Amanah. Perhimpunan Agung yang menrupakan satu badan induk yang terpenting adalah berasaskan daripada kesemua negara ahli dalam PBB. Setiap negara mempunyai satu undi dalm menyokong sebarang isu yang dibincangkan. Perhimpunan Agung ini
1. Jovinder Singh Jessy, Malaya in world History,Penang,Darulaman Publication,1974,hlm 302-303
2. Trygue Lie,Everyman`s United Nations, New York,Funk And Wagnalls Company, New York,1948.hlm 1-2
2
memainkan peranan yang penting dalam membincangkan dan mencadangkan semua perkara yang terdapat dalam Piagam PBB. Manakala Majlis Keselamatan pula adalah badan yang memberi keputusan tentang sebarang tindakan dalam mengekalkan keamanan dan keselamatan antarabangsa.
Ini juga termasuk dalam menentukan penghantaran tentera pegaman bagi menghentikan sebarang konflik antarabangsa yang berlaku. Majlis ini terdiri daripada 15 negara ahli iaitu 5 buah Negara anggota tetap seperti Rusia, China, Amerika Syarikat, Perancis dan Britain(kuasa veto). Manakala 10 ahli lain yang dilantik selama 2 tahun dan mempunyai hak mengundi dalam menentukan sesebuah perkara. Namun begitu perbincangan yang terhasil daripada Majlis Keselamatan ini adalah tidak bermakna sekiranya salah sebuah Negara anggota tetap tidak bersetuju dan mengunakan kuasa vetonya maka keputusan yang dibuat akan terbatal.
Majlis Ekonomi dan Sosial pula terdiri daripada 54 buah negara yang merancang ekonomi dan kerja sosial dalam sistem Bangsa-bangsa Bersatu. Tugas Majlis Ekonomi dan sosial ini adalah untuk menjalankan kerjasama dengan pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dalam membantu membangunkan ekonomi dan kerja-kerja sosial bagi mambantu negara-negara anggota, terutamanya negara yang membangun dan mundur. Badan yang menjalankan keadilan dan hukuman adalah Mahkamah Keadilan Antarabangsa yang berpusat di The Hague, Belanda. Pusat keadilan ini mempunyai hakim seramai 15 orang yang dilantik oleh Perhimpunan Agung dan Majlis Keselamatan. Hakim yang dilantik ini akan berkhidmat selama 3 tahun dan hanya boleh dilantik selama 2 penggal. Ia adalah badan berkanun yang menlibatkan semua negara anggota dan kesemua permasalahan boleh dibawa untuk diadili. Kompenan yang kelima ialah Majlis Pemegang Amanah yang berfungsi untuk menyelia kawasan yang ingin mendirikan kerajaan sendiri, termasuklah kewasan-kawasan yang pernah dijajah oleh kuasa-kuasa yang kalah semasa Perang Dunia Kedua. Badan ini diwujudkan untuk membantu Negara-negara yang baru mentadbir kerajaannya menlalui pemantuan dan bantuan PBB. Sekretariat ialah salah satu
3. Javier Perez de Ceullar, The United Nations At Forty, San Francisco, UN Chronile, 185, hlm 4-5
3
kompenan dalam organisasi PBB iaitu sebagai badan pentadbir bagi PBB yang beribu pejabat di New York, Amerika Syarikat. Skretariat ini juga mempunyai ibu pejabat yang kedua dimana ia beroperasi di Geneva, Switzerland dan mempunyai 67 buah pusat informasi di serata dunia. Organisasi ini diketuai oleh seorang Setiausaha Agong dan dibantu oleh staf-staf PBB dalam menjalankan tugas-tugas mengurus pertubuhan antarabangsa ini. Selain itu juga, Skretariat menjalankan tugas mentadbir an mengurus hal ehwal operasi keamanan, persidangan, penyelidikan, pengajian, dan pencarian maklumat bagi Bangsa-banngsa Bersatu. Bahkan juga, organisasi ini mengawal aktiviti agensi kompenannya yang lain dalam segenap bidang seperti ekonomi, sosial, kebudayaan, pendidikan dan juga kesihatan. Antara agensi-agensi yang diurus oleh Skretariat PBB ialah International Labour Organization(ILO), The Food and Agriculture Organization of the United Nations(FAO), The World Health Organization(WHO), The World Bank dan International Monetary Fund(IMF). Menlalui badan-badan yang penting inilah yang telah membawa kepada kelancaran modus operandi PBB sebagai satu pertubuhan antarabangsa yang membawa kepada keamanan dan keselamatan dunia.
Bangsa-bangsa Bersatu sejak ia mula ditubuhkan mempunyai tugas khas dalam menjaga keselamatan dunia dan sehingga ke hari ini peranan ini adalah menjadi kewajipan yang paling utama. Oleh itu tidak menghairankan bahawa kelahiranya adalah diterbitkan dari satu peperangan besar(perang dunia kedua), manakala sehingga ke hari ini benih-benih yang menyebabkan menletusnya perang besar itu boleh terdapat dimana-mana. Jesteru itu, kejayaannya dalam menwujudkan keamanan dan persefahaman antarabangsa perlu sekali diukur berdasarkan aktiviti yang dilakukan ke arah itu setelah operasinya selama 60 tahun. Bagaimanapun menjadi persoalan yang utama mampukah Bangsa-bangsa Bersatu mengekalkan keamanan dunia seperti mana yang termaktub dalam mukadimah piagamnya yang kedengaran “kami rakyat Bangsa-bangsa Bersatu akan berazam; hendak menyelamatkan generasi akan datang daripada bencana
3. Mohammed Abu Bakar, Bangsa-bangsa Bersatu berjaya di samping kegagalannya,Kuala Lumpur,1970
4
peperangan yang sudah melanda kita sebanyak dua kali dalam jangka masa kehidupan ini, telah mendatangkan keburukan yang dahsyat keatasan umat manusia, dengan ini kita akan mengamalkan kesabaran untuk memelihara keamanan dan keselamatan negara antarabangsa”.
Dalam masa 60 tahun adalah satu masa yang panjang dalam keperitan Bangsa-bangsa Bersatu menyelesaikan permasalahan yang timbul di peringkat antarabangsa. Terdapat pelbagai krisis dab berpuluh peperangan yang berlaku dalam tempoh tersebut, hal ini telah membuktikan kejayaan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu dalam menerajui keamanan dunia walaupun masih terdapat kelemahan dan kegagalan yang dihadapi oleh badan dunia ini. Pelbagai kejayaan dan kegagalan PBB dari segi aspek politik, ekonomi,dan sosial. Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu ini telah banyak menyelesaikan permasalahan politik dan peperangan yang berlaku di dalam sistem antarabangsa. Antaranya kejayaan yang dicapai oleh PBB sebagai pengaman dunia ialah selepas beberapa tahun pertubuhannya, dimana ia telah menyelesaikan krisis yang berlaku di Utara Greece disebabkan oleh isu kawasan Balkan. Kehadiran tentera-tentera dan pegawai Bangsa-bangsa Bersatu telah berjaya mengelak pertelingkahan dari merebak. Dalam tahun yang sama(1947) PBB sekali lagi terpaksa menghadapi krisis dimana pertempuran antara tentera Indonesia dengan tentera Belanda. Hal ini terjadi akibat daripada pengistiharan kemerdekaan negara Indonesia oleh pemimpinnya seperti Sukarno dan Hatta setelah pengunduran tentera Jerman, Belanda yang masih menganggap negara itu adalah dibawah jajahan mereka dan tidak dapat menerima kemerdekaan Indonesia. Oleh itu satu pertempuran telah berlaku. Satu perjanjian yang dinamakan sebagai Perjanjian Linggad Jati telah diusahakan oleh kedua-dua pihak yang bertelagah namun penyelesaian telah gagal dipatuhi. Akhirnya Bangsa-bangsa Bersatu telah campur tangan dan kata sepakat telah dicapai hasil daripada campur tangan pertubuhan besar dunia ini.
Cabaran yang terbesar telah dipikul oleh PBB ialah pertingkaian antara Korea Utara dan Korea Selatan yang masing-masing memihak kepada dua blok yang berlainan.
4. Ibid hlm 15-16
5
Korea Utara yang bertindak agresif telah menyerang Korea Selatan sehingga Amerika Syarikat telah campur tangan bagi mempertahankan Republik itu. Pertingkaian ini telah
berlarutan selama beberapa tahun sehingga PBB berusaha menyelesaikan masalah ini. Pada 27 julai 1953 satu penyelesaian telah dicapai oleh kedua-dua pihak hasil daripada rundingan yang dilakukan oleh PBB. Dalam jangka masa yang sama PBB telah berhempas pulas dalam menyelesaikan dua isu yang berlainan. Di Timur Tengah, setelah pengunduran tentera British, kaum yahudi telah menubuhkan negara yahudi. Hal ini telah menimbulkan kemarahan negara Arab di sekeliling kawasan tersebut, dan pertempuran telah berlaku di antara masyarakat Arab dengan orang yahudi. Bagaimanpun krisis ini dapat ditangani oleh Bangsa-bangsa Bersatu setelah badan itu mendesak pihak yang terlibat dalam pertingkaian menamatkan perkelahian mereka. Ini telah dipersetujui oleh Israel, Lebonan, Syria, Mesir, Jordan, dan Syria. Sementara di India pula, masyarakat Kashmir telah membawa India dan Pakistan kepada peperangan dalam tahun 1948. Walaubagaimanapun, Majlis Keselamatan telah berjaya mengadakan gencatan senjata pada tarikh 1 Januari 1949 yang mana telah dipatuhi oleh kedua-dua pihak. Sehinggalah pada tahun 1960 tidak ada pertempuran yang berlaku di kawasan tersebut kerana pegawai-pegawai pemerhati PBB telah mengadakan rondaan dan pemantauan di daerah itu.
Pada sekitar tahun 1990an, Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah menganjurkan satu dialog antara kerajaan pusat El Salvador dengan kumpulan pemberontak Farabundo Marti National Liberation Front bagi menamatkan konflik yang berlaku selama 12 tahun. PBB telah mewujudkan satu organisasi pengaman yang diber nama United Nations Observer Mission in El Salvador. Selain itu juga, badan dunia ini telah memantau pelaksanaan hak asasi manusia dan menkaji selidik segala bentuk keganasan yang berlaku semasa konflik berlansung. Akhirnya PBB telah berjaya menyatukan Negara El Salvador dan menamatkan konflik 12 tahun itu. Bahkan juga, PBB telah menghantar misi pengaman di Nambia dan telah berjaya membantu negara Afrika itu dalam mendapatkan kemerdekaan pada 21 Mac 1990 yang dahulu negara Nambia ini dikenali sebagai Afrika Barat Daya. Pada tahun 1989, PBB telah membentuk United Nations Transition Assitance Group(UNTAG) bagi membantu proses
6
kemerdekaan Nambia dengan memastikan satu pilihan raya yang adil dan sakma serta bebas. Bagi memastikan pilihan raya di Nambia berjalan dengan lancar PBB telah menghantar pasukan tentera, polis, dan pegawai awam bagi mengelakkan perkara yang boleh membantutkan pilihan raya dari terjadi..Akhirnya Nambia berjaya mendapat kemerdekaan dan menjadi sebuah negara yang berdaulat, seterusnya diterima sebagai ahli yang ke-160 dalam PBB pada 23 April 1990.
Kejayaan Bangsa-bangsa Bersatu dalam menyelesaikan isu pelarian adalah satu kejayaan badan ini dalam menlahirkan pelbagai fungsi dan peranannya sebagai kerajaan kedua bagi rakyat dunia. Mengikut fakta, lebih kurang 40 juta umat manusia menjadi pelarian bagi mengelakkan dari kecelakaan Perang Dunia Kedua. Sebagai golongan yang tidak diterima sebagai warga negara di tempat mereka yang berhijrah dan berada dalam keadaan yang daif dan miskin, pastinya mendatangkan bahaya sehingga boleh menlahirkan perang. Oleh itu,PBB telah masuk campur dan hasilnya beribu-ribu orang telah dapat ditempatkan dengan selamat. Sebagai contoh, pada tahun 1946 kawasan Eropah timur yang telah dikuasai oleh Kesatuan Soviet dan Jerman atau lebih dikenali dengan blok timur yang berideologikan komunisme mengakibatkan beribu-ribu masyarakat Eropah Timur terutamanya rakyat Poland dan rakyat yahudi Poland telah menlarikan diri ke Eropah Barat akibat mengelak daripada kekejaman tentera Nazi di bawah pimpinan Adolf Hilter. Namun hasil usaha Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu ramai golongan pelarian ini mendapat perlindungan dan diberikan hak kewarganegaraan di tempat mereka berpindah.
Manakala akibat daripada perpecahan Palestine kepada kawasan Israel dan kawasan Arab, dianggarkan bahawa 800 000 ribu orang telah menlarikan diri ke negara-negara Arab yang berjiran. Sekali lagi Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah menjalankan peranannya menlalui jabatan khasnya iaitu UN Relief and Work Agency (UNRWA) telah berusaha bagi menyediakan penempatan, pakaian dan juga makanan kepada rakyat pelarian. Walaupun ia gagal ditangani dengan sepenuhnya namun sedikit
5.Joseph Frankel,International Relations in a Changing World,Oxford University Press,1979.hlm 242-245
7
sebanyak ia dapat meredakan kemarahan masyarakat Arab. Dengan bantuan yang dihulurkan ini ia boleh dianggap kejayaan PBB kerana tanpa campur tangan ini mungkin
menyebabkan krisis Timur Tengah akan menjadi lebih tegang . Berpunca akibat perang
di Korea pula seramai 9 juta rakyatnya telah kehilangan rumah kediaman sebagai tempat perlindungan. Namun hasil perbelanjaan yang besar dari PBB yang disalurkan menlalui agensinya UN Korea Reconstruction Agency telah membina penempatan semula bagi rakyat Korea
Dalam bidang perlucutan senjata dan pengawalan terhadap pengunaan senjata nuklear atau boleh disifatkan lagi sebagai senjata yang berteknologi tinggi. Bangsa-bangsa Bersatu telah berjaya mendapat kejayaan yang cermerlang apabila ia dapat mengelakkan satu peperangan yang dahsyat iaitu perang termonuklear yang boleh melenyap kehidupan manusia. Walaupun memang tidak dapat dinafikan bahawa badan ini gagal membendung perlumbaan senjata dikalangan negara-negara, namun hasil syor-syor yang dikemukakan oleh PBB telah membuatkan negara yang mempunyai senjata teknologi tinggi menunjukkan kesabaran mereka dalam mengunakan alat peperangan dengan lebih ganas. PBB telah menubuhkan jawatan kuasa bagi memantau pengunaan senjata besar dikalangan negara, jawatan kuasa itu ialah Atomic Energy Commisions dan UN Commision for Conventional Weapon yang telah ditubuhkan dalam tahun 1947. Hasil dari usaha badan ini telah timbul satu kesedaran dikalangan negara dalam kepentingan meningkat keselamatan dunia agar ia berada ditahap yang pasif.
Bangsa-bangsa Bersatu amat mengambil berat dalam isu pengunaan senjata pemusnah oleh pelbagai negara. Oleh kerana ini, pada tahun 1978 dan 1982 semasa perang dingin berada ditahap kemuncak dan dunia berada dalam keselamatan yang goyah, Bangsa-bangsa Bersatu telah mengadakan dua sesi khas perlucutan senjata iaitu Special Session on Disarment. Hasil dari kedua-dua sesi ini telah mewujudkan Disarment Fellowship Programme yang disertai oleh tiga puluh buah negara dan World Disarment Campaign bagi menyebarkan kesedaran, sokongan dan seterusnya menunjukkan motif PBB kepada
________________________________________________________________________
6.UN Publications,United Nations Today-1980,Geneva, Palais des Nationss, 1980 hlm 20-27
8
seluruh dunia tentang perlunya pelucutan senjata oleh para negara yang mempunyai senjata pemusnah bagi mengekalkan keamanan dan keselamatan dunia sejagat. PBB juga telah mengadakan rundingan dan perjanjian diantara negara-negara bagi memastikan mereka tidak membina senjata pemusnah seperti nuklear, kimia, dan biologi. Pada tahun 1990 PBB telah mengadakan perjanjian The Nuclear Non-Proliferation Treaty dimana ia telah melarang pengunaan senjata nnclear oleh mana-mana negara dan juga operasi pembangunan senjata nuklear dan juga perlumbaan senjata nuklear. Hasilnya, Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah menubuhkan satu agensi, International Atomic Energy Agency bagi memastikan perjanjian ini tidak dicabuli. Perjanjian ini telah ditandatangani sebanyak 175 buah negara pada tahun 1995. PBB juga telah mengadakan sesi dialog iaitu The Chemical Weapon Convention pada tahun 1992 bagi melarang pengunaan senjata kimia serta pembangunan senjata ini oleh mana-mana pihak. Satu lagi persidangan yang dilakukan oleh PBB ialah The Convention on Excessively Injurius or Indisriminate Weapons pada tahun 1981. Persidangan ini telah melarang pengunaan periuk api dan jerangkap samar serta senjata yang membunuh dan mencederakan tanpa dapat dikesan puncanya menlalui pengunaan x-rays,ia sebenarnya terhasil daripada kesedaran badan dunia ini setelah menlihat penderitaan manusia yang tidak berdosa menerima bencana periuk api dan jerangkap samar.
Isu tuntutan Filipina ke atas Borneo Utara juga telah dapat di selesaikan dengan cara yang aman oleh PBB. Seperti sedia maklum, Tuanku Abdul Rahman telah mencadangkan pembentukkan Gagasan Malaysia yang termasuk Sabah, namun ia telah ditentang oleh Majapagal yang semasa itu ialah Presiden Filipina dan menyebabkan Filipina menrasa tidak puas hati kerana menganggap Sabah adalah sebahagian daripada wilayahnya. Kes ini telah diheret ke PBB dan telah membawa satu Sidang Kemuncak di Manila pada Julai 1963 yang menlibatkan tigak pihak iaitu Malaysia, Indonesia dan Filipina. PBB telah menunjukkan satu reaksi yang positif dan adil apabila mengesahkan Sabah milik Tanah Melayu. Namun, pada hakikatnya penyertaan Sabah ke dalam berdasarkan pilihan yang dilakukan oleh pendudukan Sabah sendiri. Disini PBB telah
9
memainkan peranan yang penting dalam memperakui dan mengiktirafkan keputusan yang telah dibuat oleh penduduk sabah, kerajaan Malaysia dan juga Filipina itu sendiri dengan menletakkan Sabah di bawah pemenrintahan kerajaan Malaysia. Peranan yang telah dimainkan oleh Bangsa-bangsa Bersatu ini telah berjaya mengelakkan salah faham daripada berlaku diantara kedua-dua negara. Walaupun pada hakikat Filipina tidak seberapa bersetuju terhadap keputusan yang diambil kerana ia telah mendatangkan kerugian kepada negara tersebut.
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah berusaha membangunkan ekonomi dunia bagi memastikan seluruh negara anggota dapat memajukan ekonomi seterusnya taraf kehidupan rakyat dapat ditingkatkan. Di bawah piagam PBB satu organisasi yang dikenali sebagai Majlis Ekonomi dan Sosial telah ditubuhkan bagi menjalankan misi ekonomi Bangsa-bangsa Bersatu menlalui agensi-agensi yang telah ditubuhakan. Hal ini telah menunjukkan reaksi yang positif dalam pentadbiran PBB yang inginkan semua negara anggota mengecapi kesenangan. Kejayaan ini juga adalah menjadi pengukur bagi kebolehan PBB dalam memimpin dunia sejagat. Ekoran daripada itu PBB telah menubuhkan International Monetary Fund(IMF) dimana ia membantu para negara dalam polisi fiskal bagi keberkesanannya dalam sektor kerajaan dan awam, serta memperkenalkan sistem ekonomi pasaran bebas yang mana oleh meningkatkan lagi pendapatan sesebuah negara. Selain itu juga IMF telah membantu negara-negara yang mempunyai masalah ekonomi dengan melatih pegawai kerajaan dari segi pengurusan kewangan dan memberikan pinjaman kewangan kepada negara yang memerlukan. Bangsa-bangsa Bersatu juga telah menubuhkan United Nations Conference on Trade and Development bagi meningkatkan penyertaan negara-negara membangun dalam ekonomi dunia dengan cara perdagangan perlaburan, kewangan, dan teknologi. Agensi ini juga mengalakkan perdagangan dengan cara pengeksportan barang dari negara-negara membangun kepada negara-negara maju. Usaha ini terbukti hasil daripada penubuhan World Trade Organization(WTO) pada tahun 1995 yang dianggotai oleh negara-negara maju dan membangun dalam usaha untuk memperluaskan kebebasan perdagangan antara negara bagi membantu membangunkan ekonomi negara-negara membangun. Hasil dari
10
usaha inilah yang menyebabkan rakyat negara-negara membangun dapat mengecapi kesenangan dan kerajaan mereka mampu melaksanakan ekonomi dengan lebih berkesan hasil jalan yang telah dibuka oleh Bangsa-bangsa Bersatu.
Selain itu, PBB juga tidak meninggalkan golongan pekerja,kerana inilah PBB telah menubuhkan International Labour Organization(ILO). Ia adalah sebuah agensi dalam Bangsa-bangsa Bersatu yang menguruskan hal-hal yang berkaitan dengan buruh dan majikan, segala permasalahan yang timbul dapat diselesaikan dengan cara yang lebih efektif dan keamanan dunia dapat dijaga. Pada tahun 1969, ILO telah dianugerahkan Nobel Peace Prize diatas usaha agensi itu selama ini membela nasib para pekerja. Antara usaha yang dilakukan oleh ILO dalam menyediakan suasana yang baik kepada para pekerja ialah dengan memajukan keadaan tempat kerja, menjaga tempat kerja dan menlindungi hak-hak pekerja. Hasilnya, golongan pekerja berasa lebih selamat dan selesa dan dapat menlakukan pekerjaan tanpa aktiviti penindasan, seterusnya ia telah membangunkan tahap produktiviti buruh di peringkat antarabangsa dengan cara perlindungan undang-undang bagi memastikan keselamatan dan hak-hak pekerja di seluruh dunia. PBB juga mengecapi kejayaan dalam bidang pertanian dengan memperkenalkan teknik pertanian yang moden bagi meningkatkan pengeluaran pertanian seterusnya mampu meningkatkan taraf kehidupan para petani. Food and Agriculture Organization of the United Nations(FAO) yang menyediakan kemudahan kos yang murah dari segi pengairan, baja dan benih kepada petani-petani kecil. FAO juga membangunkan sektor perikanan dan perternakan di seluruh dunia agar mampu menyediakan sumber makanan yang mencukupi dan berkualiti kepada rakyat dunia.
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu turut mengecapi kejayaan dalam aspek sosial, dimana badan ini telah menumpukan perhatian terhadap pembangunan sosial di seluruh dunia khususnya di negara yang sedang membangun dan dunia ketiga. Bukti yang menunjukkan kesungguhan PBB ini ialah dengan tertubuhnya World Summit for Social Development di Copenhagen, Denmark pada Mac 1995 yang mengemukakan isu keamanan, hak asasi manusia, perlindungan alam sekitar dan intergrasi sosial antara negara. PBB juga telah memberi penumpuan terhadap pembangunan negara-negara di benua Afrika yang rata-ratanya masih hidup dalam kedaifan dan kemunduran. Hasilnya,
11
PBB telah mengadakan Program of Action for African Economic Recovery and Development(UNPAAERD), antara tahun 1986 sehingga tahun 1990 bagi membantu membangunkan negara-negara Afrika dari segi ekonomi. Pada tahun 1993, Bangsa-bangsa Bersatu telah membentuk satu agenda yang dikenali sebagai New Agenda for the Development of Africa in the 1990`s(UN-NADAF) bagi tujuan pembangunan ekonomi, menyediakan peluang pekerjaan kepada penduduk benua Afrika bagi mengelakkan pengangguran yang boleh menjelmakan peperangan, pembangunan kerohanian, pendidikan yang menjadi teras kemajuan, kesihatan dan juga keselamatan.
Badan induk dunia ini juga amat komitmen dalam menyelesaikan permasalahan negara-negara dunia. Dalam kes ini kita boleh menlihat reaksi yang telah dipemerkan oleh PBB dengan menghulurkan bantuan kemanusian kepada mangsa-mangsa yang telah dilanda ombak besar Tsunami pada 26 Disember 2004 yang mengakibatkan kematian seramai 150 000 orang. Sempena pertemuan mesyuarat yang diadakan 12 hari selepas gempa bumi dan ombak Tsunami yang melanda Asia, pemimpin-pemimpin besar dunia telah melawat Acheh iaitu negara yang paling teruk musnah. Hal ini telah menimbulkan perasaan setia kawan dan saling bantu-membantu sesama negara anggota. Pemimpin utama di dunia yang melawat Acheh ialah Setiausaha Negara Amerika Syarikat, Colin Powell, Setiausaha Agung PBB, Kofi Annan dan Perdana Menteri Malaysia, Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi. Pada pertemuan sehari ini malah pada hari-hari sebelumnya, bantuan antarabangsa mengalir dengan begitu menakjubkan. Pelbagai negara dan organisasi antarabangsa seperti berlumba-lumba dalam memberi bantuan dalam bentuk makanan, pakaian, tempat berteduh(sedia khemah), ubat-ubatan, tentera, pasukan paramedik, dan sebagainya bagi menyatakan perasaan kemanusiaan terhadap mangsa-mangsa Tsunami. Manakala jumlah wang yang disalurkan pula menlebihi 20 billion dolar AS bagi meringankan beban kerajaan Acheh yang baru mendirikan kerajaan sendiri dalam membangunkan semula ekonominya yang telah hanyut dibawa bersama dengan ombak besar itu. Hal ini juga menrupakan satu kejayaan PBB dalam menangani isu kemanusian secara pantas dengan mempengerusikan satu mesyuarat tergempar bagi mempercepatkan proses bantuan yang dihulurkan kepada mangsa
12
Menlalui penubuhan agensi-agensi dalam PBB sebenarnya telah membawa kejayaan yang besar bukan sahaja bagi menjaga keselamatan malahan juga untuk meningkatkan kehidupan dunia. Contoh hasil daripada penubuhan World Health Organization telah berjaya membendung penyakit polio, tetanus, measles, dan diphtheris yang menrupakan penyakit yang banyak membunuh kanak-kanak sedunia. Malahan penyakit screwworm yang telah membunuh ramai sekali penduduk Afrika Utara telah berjaya ditangani dengan jayanya oleh WHO. Selain itu juga, WHO telah bekerja keras dalam membendung dan mengawal penyebaran penyakit AIDS yang pada hari ini masih gagal dikesan penawarnya. Dengan ini, Petubuhan Bangsa-bangsa Bersatu menlalui WHO telah mengadakan progam-program dan kempen secara besar-besaran agar umat manusia sedar akan bahaya penyakit ini dan bagaimana ia berjangkit terutamanya di benua Asia dan Afrika. Selain itu, Guatemala yang menghadapi permasalahan apabila diserang oleh penyakit typhus telah menerima bantuan dari Pertubuhan Kesihatan Sedunia bagi melawan penyakit itu dan pada hari ini negara itu berada dalam keadaan yang suasana lebih baik.
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah memainkan peranan yang penting dalam menjaga dan menlindungi alam sekitar dan menjadikan isu alam sekitar sebagai agenda baru dunia antarabangsa. Hal ini telah terbukti menlalui penubuhan United Nations Enviroment Programme(UNEP), yang sekali gus bertanggungjawab memantau, menjalankan aktiviti penyelidikan dan penjagaan dalam hal yang berkaitan dengan alam sekitar. Selain itu UNEP bertugas dalam menasihati negara-negara tentang penjagaan alam sekitar dan melaksanakan satu projek Grass-roots Pilot Projects bagi memulihkan alam sekitar tempatan. Agenda yang paling penting yang terkandung dalam peranan UNEP ialah melindungi lapisan ozon, pembuangan sisa-sisa toksik dan larangan penangkapan ikan tanpa had dan penebangan pokok secara sewenang-wenangnya. Menlalui agendanya ini, telah menlahirkan keadaan alam sekitar yang baik serta berjaya mengekalkan hidupan daripada kepupusan.
8.McWilliams, Wayne c. & Rao, The World Since 1945, A History of International Relations, Boulder: Lynne Rienner,1992.hlm 145-154
13
Pada tahun 1946, Bangsa-bangsa Bersatu telah menubuhkan Commision on Human Right yang telah dipengurusikan oleh Eleanor Roosevelt bagi tujuan memperjuangkan hak asasi manusia, mengkaji permasalahan yang wujud dikalangan manusia, dan menentukan hak-hak mereka serta mengawasi perkembangan hak asasi manusia di serata dunia. Pada tahun 1968, Tehran yang menjadi tuan rumah kepada persidangan International Conference on Human Rights telah membincangkan isu hak asasi manusia. Ini pula diikuti oleh persidangan World Conference on Human Rights yang telah berlansung di Vienna, Austria pada tahun 1993 yang telah membawa kepada termeterainya Deklarasi Vienna berkenaan dengan pejuangan hak asasi manusia. PBB dianggap sebagai wira bagi masyarakat kulit hitam di Afrika Selatan dimana ia berjaya mengatasi masalah apartheid dan perkauman. Hasilnya, sistem kelas antara penduduk kulit putih dengan penduduk kulit hitam telah dihapuskan dengan perlantikan Presiden Nelson Mandela sebagai presiden kulit hitam yang pertama di Afrika Selatan dan rakyat mendapat persamaan hak dalam politik, ekonomi dan sosial. Hal ini juga menyebabkan nasib penduduk kulit hitam terbela dan dapat mengelakkan penindasan daripada berlaku. Bukan sahaja di Negara Afrika Selatan, PBB juga cuba menghapuskan isu perkauman di seluruh dunia menlalui United Nations Declaration on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination pada tahun 1965. Berikutan dari hal ini, PBB telah mengadakan Third Decade to Combat Racism and Racial Discrimination pada tahun 1993 yang menyeru kepada seluruh negara berperang bagi menghapuskan isu perkauman terutamanya dalam bidang undang-undang, pentadbiran, pendidikan, politik, ekonomi dan sosial di seluruh dunia.
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu sebagai sebuah badan pengaman dunia juga tidak mengabaikan golongan kaum yang lemah seperti wanita dan kanak-kanak. Kesahan kenyataan ini ialah menlalui penubuhan Commision on the Status of Women pada tahun 1946. Walaupun PBB baru berusia satu tahun semasa agensi ini ditubuhkan namun ia telah mampu memperjuangkan hak wanita di seluruh dunia agar mendapat hak yang sama rata dan memperolehi peluang dari segi kehidupan awam, ekonomi, sosial dan pembangunan politik. Agensi yang seterusnya ditubuhkan bagi menlindungi hak wanita ialah Convention on the Elimination of Discrimination agains Women pada tahun 1979
14
dan Naorobi Forward-looking Strategies for Women To The Year 2000. Kedua-duanya adalah bagi memastikan kejayaan pencapaian hak-hak yang sama rata bagi wanita. Pada tahun 1995 satu persidangan Fourt World Conference on Women yang berlansung di Beijing telah menyatakan bahawa kegagalan dalam persamaan dari segi gender boleh menyebabkan kelembapan ekonomi, pembagunan sosial yang lambat dan ketidakcekapan pengunaan tenaga manusia. Ia telah memperjuangkan hak-hak wanita dalam Programme for Action yang meliputi keganasan terhadap kaum wanita, ketidaksamaan dari segi perkhidmatan kesihatan, kesan dari segi peperangan dan konflik terhadap wanita, persamaan antara lelaki dan wanita dalam membuat keputusan atas segala hal dan masalah berkenaan kanak-kanak perempuan.
Setelah menyedari kepentingan golongan kanak-kanak sebagai aset pada masa hadapan, PBB telah menlahirkan United Nations Children Fund(UNICEF). Pada tahun 1993 satu dialog iaitu The State of the World Children telah diadakan bagi membincangkan tentang ketidakprihatinan manusia sejagat tentang masalah kanak-kanak. Akibatnya, Vietnam telah memperbaiki sistem mahkamah juvananya, manakala Negara Bangladesh pula telah membenarkan kanak-kanak perempuan menerima pendidikan seperti kanak-kanak lelaki. Mengenai soal buruh kanak-kanak yang menjadi isu yang terhangat,PBB telah menlindungi pekerja kanak-kanak daripada kecederaan fizikal dan mental serta memberi pendidikan dan penjagaan kesihatan terhadap mereka menlalui Intrnational Program on Elimination of Child Labour(IPEC). Selain itu juga, PBB telah mengambil berat tentang masalah kanak-kanak yang terbiar yang telah menyebabkan penyertaan mereka dalam masalah jenayah, dadah, keganasan, dan pelacuran dengan menlantik Special Repoter on the Sale of Children. Agensi ini telah menlaporkan berita kepada dunia tentang permasalahan kanak-kanak ini dan telah berjaya menwujudkan kesedaran seluruh negara tentang isu ini.
Kerjasama sama yang wujud diantara agensi dalam Pertubuhan Bangsa-bangsa bersatu seperti Pertubuhan Buruh Antarabangsa(ILO), Pertubuhan Kewangan Antarabangsa(International Monetary Fund), Bank Pembinaan Semula Kemajuan (Bank
9.Robert ,Adam & Benedict Kingsbury, United Nations,Devided World,The UN`s Role in International Relations,Oxford: Calrendon Press,1989. hlm 89-91
15
for the Reconstruction and Development) dan lain-lainnya telah menjadikan dunia semakin teguh dan keamanan telah diterbitkan di serata pelusuk dunia. Pelbagai kejayaan yang dikecapi oleh PBB sepanjang kelahirannya, kejayaan ini bukan sahaja dari segi keamanan dan perdamaian malahan juga dari pelbagai sudut. Contohnya dalam bidang pendidikan PBB menlalui UNESCO telah memberi bantuan kepada Mexico dan Negara itu telah mengarah langkah ke depan dalam pendidikan bertunjangkan kemajuan. Malaysia juga tidak terkecuali menerima bantuan dari PBB, bantuan yang disalurkan dari Pertubuhan Makanan dan Pertanian(FAO) telah berjaya meningkatkan mutu pengeluaran bidang pertanian dan perikanan seterusnya telah meningkatkan ekonomi Malaysia berapa pada tahap yang baik.
Bagaimanapun, disamping kejayaan demi kejayaan yang dikecapi oleh Bangsa-bangsa Bersatu terdapat kegagalan yang menimpa badan induk dunia ini. Kegagalan yang tidak dapat diatasi oleh PBB ialah masalah dalam PBB itu sendiri, ianya teribarat seperti permasalahan dibelakang gunung mampu diselesaikan namun permasalahan di depan mata mereka masih lagi bergelora. Terdapat 6 komponen dalam PBB iaitu Perhimpunan Agung, Majlis Keselamatan, Majlis Ekonomi dan Sosial, Pemegang Amanah, Mahkamah Keadilan Antarabangsa dan Sketariat PBB. Ibu pejabat Skretariat PBB terletak di New York adalah badan pentadbiran pentadbiran yang utama dan ketuai oleh Setiausaha Agung serta dibantu oleh pegawainya yang ditempatkan di seluruh dunia. Permasalahan yang timbul ialah masalah birokrasi dimana sesuatu perkara itu perlu menlalui proses panjang sebelum dapat diselesaikan hal ini akan menyebabkan isu yang lambat ditangani akan merebak ke seluruh dunia. Hal ini terjadi kerana terdapat pelbagai agensi-agensi dalam PBB yang melaksanakan tugas masing-masing dan mempunyai ibu pejabat di serata dunia. Contohnya dalam kes, International Labour Organization(ILO) yang menyelesaikan hal yang berkaitan dengan masalah buruh dan beribu pejabat di Geneva, Switzerland manakala Food and Agriculture Organization of the United Nations(FAO)
________________________________________________________________________
10.UN Publications,United Nations Today-1980,Geneva, Palais des Nationss, 1980 hlm 20-27
16
pula yang menyelesaikan masalah berkenaan dengan bekalan dan pengeluaran makanan beribu pejabat di Rome, Itali. Sementara itu, United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization(UNESCO) yang menyelesaikan masalah berkenaan dengan pendidikan, sains, dan budaya beribu pejabat di Paris, Perancis. Selain itu PBB mempunyai pelbagai agensi-agensi lain yang beroperasi di seluruh dunia. Hal ini akan menyulitkan dan memerlukan birokrasi yang tebal dalam menyelesaikan sesuatu perkara, akhirnya menyebabkan sesuatu isu menjadi tertangguh kerana struktur organisasi dalam PBB agak komplek dan merumitkan semua pihak.
Konflik yang berlaku di Asia Barat yang telah berlanjutan selama 45 tahun namun begitu PBB masih lagi gagal mengatasi menyelesaikan konflik ini secara menyeluruh. Semenjak tertubuhnya Negara Israel pada tahun 1948 telah banyak peperangan yang telah berlaku di rantau bergolak itu seperti di negara Mesir dan Syria. Negara-negara Arab dan Islam telah membantah sekerasnya terhadap penubuhan negara Israel di tanah penduduk Palestin, hal ini telah membawa kepada beberapa siri peperangan yang telah gagal dibendung oleh Bangsa-bangsa Bersatu. Antara peperangan yang berlaku ialah Six Day Wars(Perang Enam Hari) pada tahun 1967, dimana Israel telah menyerang Negara Arab yang bertentangan dengannya seperti Mesir, Jordan, dan Lebonan serta menakluk Semenanjung Sinai dan Kawasan Gaza, Tebing Barat serta Bukit Golan. Manakala dalam tahun 1982 telah meletusnya Perang Lebonan yang telah dimulakan oleh Israel atas alasan ingin menghapuskan kumpulan-kumpulan ekstrimis seperti Al-Fatah. PBB tidak dapat menghukum kelakuan Israel yang telah menlakukan pembunuhan beramai-ramai di Shabra dan Shatila.
Manakala krisis yang berlaku di Rwanda, Afrika, pada tahun 1990-an PBB juga gagal menamatkan konflik kerana kegagalan badan dunia itu untuk menempatkan tentera pengaman di kawasan yang berkonflik itu.Pergolakkan yang berlaku antara Puak Tutsi dan Puak Hutu tidak dapat ditamatkan berikutan kurangnya sokongan negara-negara anggota PBB sendiri dalam menyediakan tentera dan kelengkapan yang mencukupi terutama daripada negara dalam Majlis Keselamatan sendiri seperti Perancis. Masalah ini
UN Publications,United Nations Today-1980,Geneva, Palais des Nationss, 1980 hlm 20-27
17
adalah lanjutan daripada kegagalan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu menyelesaikan krisis pelarian Rwanda di Uganda pada awal 1960an. Akibat daripada keengganan kerajaan Uganda menerima pelarian tersebut, dan pengecualian daripada Tanzania membuktikan kegagalan pertubuhan antarabangsa ini melalui agensinya iaitu United Nations High Commisioner for Refugees(UNHCR) dalam masalah ini. Sepatutnya permasalahan ini dapat diselesaikan namun akibat kerenah birokrasi dalam PBB telahmembawa isu pada tahun 60an merebak sehingga tahun 90an. Jelasnya, betapa ampuh persefahaman yang gagal dipupuk kerana isu ini masih gagal diselesaikan walaupun dalam tempoh hampir 40 tahun.
Kegagalan yang utama PBB adalah timbul daripada pengunaan kuasa veto oleh negara anggota tetap Majlis Keselamatan dalam PBB. Kuasa veto atau kuasa pembatal yang diperuntukkan oleh PBB kepada lima buah Negara iaitu Amerika Syarikat, Perancis, Kesatuan Soviet, Britain, dan China hasil daripada cadangan Dumbarton Oaks yang dibentangkan di Washington D.C pada 9 Oktober 1944. Kemudian cadangan Oaks ini telah diterima oleh kebanyakkan negara anggota pada persidangan di San Francisco pada 25 Jun 1945. Para serjarawan berpendapat perlunya ada kuasa veto jika pemerhatian yang dibuat ke atas kegagalan Liga Bangsa-bangsa adalah kerana tidak adanya kuasa pembatalan dalam pertubuhan itu. Bagaimanapun hal ini telah menimbulkan protes kebanyakkan negara kerana PBB diibaratkan seperti boneka yang dimainkan oleh kuasa-kuasa veto dalam Majlis Keselamatan. Dalam keadaan dunia yang kucar-kacir yang sentiasa berseiringan dengan konflik, PBB kelihatan seperti hilang upaya dan lumpuh kerana taring Majlis Keselamtan lebih tajam dalam menentukan keputusan terhadap setiap dasar yang dilaksanakan. Keadaan ini telah menimbulkan ketidakstabilan dalam badan dunia tersebut dalam memutuskan sebarang keputusan. Walaupun Bangsa-bangsa Bersatu adalah satu pertubuhan bagi setiap negara namun jika diletakkan banci maka ia akan terberat ke arah lima buah kuasa besar itu dan boleh diibaratkan badan ini hanya mementingkan lima kuasa tadi daripada lebih seratus negara anggota lain. Jika negara-negara anggota sementara dalam Majlis Keselamatan telah bersetuju sebulat suara mengundi dalam sesuatu perkara tetapi jika salah satu daripada negara tetap Majlis Keselamatan tidak bersetuju dan mengunakan kuasa vetonya, maka perkara tersebut akan
18
terbatal dan tidak dapat dilaksanakan. Ekoran itu ia telah mengakibatkan PBB gagal berfungsi seperti mana yang diharapkan malahan sesuatu tindakan yang diambil adalah lembap walaupun jalan penyelesaian dalam sesuatu perkara adalah amat diperlukan dengan segera agar konflik yang berlaku tidak merebak.
Bangsa-bangsa Bersatu juga mempunyai permasalahan kewangan hal ini akan membantut menyalurkan bantuan kewangan kepada negara yang dilanda bencana atau mempunyai masalah kewangan. PBB mendapat sumber kewangan daripada negara-negara anggota. Oleh kerana PBB perlu membiayai banyak operasi yang dilaksanakan oleh agensi-agensinya seperti ILO, FAO, UNESCO, WHO, dan ICOA maka perbelanjaan bagi tugas tugas-tugas teknikal, latihan, bantuan teknologi dan peralatan-peralatan tugas adalah tinggi. PBB dianggarkan membelanjakan 7.9 juta dolar dan naik kepada 10 juta dolar dalam masa lima tahun dalam perbelanjaan untuk tugas-tugas kajian sahaja tidak termasuk tugas-tugas lain. Perbelanjaan yang besar in telah menyebabkan PBB mendapatkan bantuan negara-negara kaya seperti Amerika Syarikat, Britain, dan Jepun. Akibat kekurangan sumber kewangan telah menyebabkan kelembapan operasi-operasi PBB dan ia juga telah ditekan oleh negara-negara pembiaya atas satu-satu isu yang mempunyai kepentingan nasional bagi negara pembiayai tersebut
Pada dekad ini, kegagalan yang terbesar terpaksa diterima oleh Bangsa-bangsa Bersatu ialah kegagalannya dalam isu pencerobohan Amerika Syarikat dan sekutunya ke atas Negara Iraq pada 20 Mac 2002 sehingga menyebabkan pemerintahan Rejim Saadam Hussein rebah pada 19 April 2003. Namun PBB hanya mampu melopong dan tiada tindakan yang berani diambil sebagai polis dunia. Alasan yang diberikan PBB kepada dunia ialah tentera penceroboh menyerang negara Timur Tengah itu adalah untuk memusnahkan `deadly weapons` yang kononnya disembunyikan di Iraq dan juga untuk membebaskan rakyat Iraq dari pemerintahan Saddam Hussein yang dtuduhkan diktator dan kuku besi. Namun sehingga ke hari ini tiada bukti kukuh yang menunjukkan Iraq ada
________________________________________________________________________Report of a 11.United Nations/UNESCO/WHO Mission, The Feasibility Of Establishing A World Population Institute,New York,1971 hlm 51-52.
19
menyimpan senjata pemusnah sehinggalah negara itu menjadi seperti padang jarak padang terkukur. Peperangan ini juga telah mengorbankan rakyat Iraq yang tidak berdosa dan yang masih hidup pula terkapai-kapai hilang arah tujuan kerana ketiadaan tempat berteduh, punca pendapatan dan tidak terkecuali yang kehilangan anggota badan.
Sepatutnya Mahkamah Keadilan Antarabangsa telah memainkan peranan yang penting dalam isu ini dengan mengheret kerajaan Rejim itu kemuka pengadilan, namun Amerika Syarikat telah bertindak sebagai hakim dan telah menjatuhkan hukuman kepada Iraq dan rakyatnya tanpa pengadilan yang sewajarnya. Manakala badan induk dunia yang berstatuskan polis antarabangsa itu pula hanya mengambil pendekatan tunggu dan lihat. Oleh itu nasib PBB dan Liga Bangsa-bangsa adalah sama iaitu gagal menyekat perang daripada berlaku tapi PBB masih lagi bernasib baik kerana ia masih lagi beroperasi sedangkan kegagalan ini adalah yang patut dimalukan oleh seluruh pegawai pentadbirnya.
Pada hakikatnya, dalam mengukur kejayaan dan kegagalan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu adalah amat sukar. Ini kerana disebalik kegagalan yang memalukan mereka, namun terdapat kejayaan yang menyelamatkan ramai umat manusia daripada kesengsaraan. Namun begitu, Bangsa-bangsa Bersatu sepatutnya bersikap lebih idealistik dalam corak pentadbiran yang telah mereka jalankan. Langkah-langkah dan idea baru haruslah berseiringan dengan reputasinya sebagai sebuah badan dunia yang mempunyai peranan besar dalam menjaga keselamatan dan keamanan. Sepatutnya badan ini sejak dari dulu lagi memikirkan bagaimana mewujudkan satu pentadbiran dibawah satu ibu pejabat, iaitu dengan menletakkan semua agensi-agensi dan juga organisasi utama yang terdapat dalam PBB di bawah satu bumbung. Hal ini bukan sahaja mencepatkan proses menentukan keputusan yang diambil malahan karenah birokrasi yang selama ini telah dikutuk oleh masyarakat dunia dapat dihapuskan. Selain itu, hal yang paling utama perlu PBB baiki adalah dengan menghapuskan pengunaan kuasa veto bagi menwujudkan suasana yang lebih adil dan saksama dalam badan induk itu
Hasil-hasil pembaikpulihan inilah yang akhirnya akan menghasilkan PBB sebagai pengaman dunia akan terserlah. Walaubagaimanapun PBB yang ditubuhkan di
20
Persidangan San Francisco pada tahun 1945 telah mendapat banyak kejayaan jika dibandingkan dengan pertubuhan sebelumnya. Ini terbukti dengan kepentingan kewujudan PBB sebagai pendamai dan pembawa kemajuan manusia malahan lebih dirasai kalau difikirkan secara logikalnya bahawa Kesatuan Soviet yang sentiasa menentang dan mengencam tindakan PBB namun masih lagi bernaung sebagai negara anggota PBB. Malahan kejayaan PBB ini bukan sahaja meliputi sebagai pengaman dunia malahan dalam bidang ekonomi, sosial dan kemanusiaan juga terserlah menlalaui penubuhan agensi-agensinya seperti International Monetary Fund(IMF), International Labour Organization(ILO), Food and Agriculture Organization of the United Nations(FAO) dan pelbagai lagi agensi yang mempunyai fungsi yang besar. Malahan kepercayaan dunia terhadap Bangsa-bangsa Bersatu juga masih lagi kuat, ini berpunca daripada beberapa kejayaannya yang lepas dan harapan yang berikan oleh negara-negara anggota agar PBB masih mampu mengekalkan keamanan dunia sejagat.
21
Sebagai sebuah pertubuhan bagi Negara-negara yang cintakan keamanan dan menentang pihak-pihak yang berpotensi sebagai peceroboh. Bangsa-bangsa Bersatu lebih teguh dan lebih realistik daripada pertubuhan sebelum ini; Presiden dan Setiausaha Amerika Syarikat telah memastikan bahawa kali ini kedua-dua blok besar dunia iaitu Amerika Syarikat dan Kesatuan Soviet mestilah bersama-sama mengangggotai Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu. Institusi antarabangsa ini telah berjaya mengumpulkan keanggotaan sebanyak 150 buah Negara dan memiliki kecekapan yang luas dari segi hal-hal keselamatan, politik, dan bukan politik. Di antara tahun 1955 hingga 1957, keanggotaan Bangsa-bangsa Bersatu telah meningkat dengan mendadak dengan kemasukan negara-negara Asia dan Afrika. Amerika Syarikat dan sekutu-sekutu Eropahnya dan penyokong-penyokong Amerika Latin mereka mendapati bahawa mereka
1
bukan lagi menrupakan kumpulan majoriti dalam Perhimpunan Agung. Anggota-anggota yang baru ini lebih berminat terhadap antikolonialisme, sementara Kesatuan Soviet pula secara tradisinya menyokong anggota-anggota baru bagi mendapat timbal-balik atau sekurang-kurangnya bersikap berkecuali terhadap anggota-anggota tersebut. Sejak tahun 1958, Bangsa-bangsa Bersatu menjadi semakin dikenali sebagai blok Afro-Asia dan aspirasinya
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu adalah satu pendekatan secara kolektif dalam menjaga keamanan dunia sejagat. Ia adalah satu jawapan yang diasaskan oleh pengalaman yang lepas iaitu kemusnahan perang sambil mengira pandangan baru mengenai sistem antarabangsa. Bangsa-bangsa Bersatu mempunyai kelainan jika dibandingkan dengan pertubuhan antarabangsa sebelumnya,ia menagani isu secara menyeluruh iaitu tidak sekadar dalam konteks konflik dan hubungan antarabangsa sahaja. Selain itu juga, Bangsa-bangsa Bersatu amat komitmen untuk menyediakan satu suasana yang lebih baik agar peperangan tidak berlaku. Ringkasnya ia ingin memastikan perlakuan para negara-negara bertindak mengikut undang-undang dan peraturan yang telah digariskan yakni dengan mengenakan syarat agar berlakuan lebih berhemah. Ini kerana Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu cuba menlahirkan kesamarataan dikalangan negara anggota.
Sebagai sebuah badan yang terpenting dunia, Bangsa-bangsa Bersatu mempunyai organisasi pentadbiran yang teratur dan juga bersistematik. Ia mempunyai enam buah badan yang utama seperti, Perhimpunan Agung(General Assembly), Majlis Keselamatan (Security Council), Majlis Ekonomi dan Sosial(The Economic and Social Council), Mahkamah Keadilan Antarabangsa(ICJ), Sekretariat dan Majlis Pemegang Amanah. Perhimpunan Agung yang menrupakan satu badan induk yang terpenting adalah berasaskan daripada kesemua negara ahli dalam PBB. Setiap negara mempunyai satu undi dalm menyokong sebarang isu yang dibincangkan. Perhimpunan Agung ini
1. Jovinder Singh Jessy, Malaya in world History,Penang,Darulaman Publication,1974,hlm 302-303
2. Trygue Lie,Everyman`s United Nations, New York,Funk And Wagnalls Company, New York,1948.hlm 1-2
2
memainkan peranan yang penting dalam membincangkan dan mencadangkan semua perkara yang terdapat dalam Piagam PBB. Manakala Majlis Keselamatan pula adalah badan yang memberi keputusan tentang sebarang tindakan dalam mengekalkan keamanan dan keselamatan antarabangsa.
Ini juga termasuk dalam menentukan penghantaran tentera pegaman bagi menghentikan sebarang konflik antarabangsa yang berlaku. Majlis ini terdiri daripada 15 negara ahli iaitu 5 buah Negara anggota tetap seperti Rusia, China, Amerika Syarikat, Perancis dan Britain(kuasa veto). Manakala 10 ahli lain yang dilantik selama 2 tahun dan mempunyai hak mengundi dalam menentukan sesebuah perkara. Namun begitu perbincangan yang terhasil daripada Majlis Keselamatan ini adalah tidak bermakna sekiranya salah sebuah Negara anggota tetap tidak bersetuju dan mengunakan kuasa vetonya maka keputusan yang dibuat akan terbatal.
Majlis Ekonomi dan Sosial pula terdiri daripada 54 buah negara yang merancang ekonomi dan kerja sosial dalam sistem Bangsa-bangsa Bersatu. Tugas Majlis Ekonomi dan sosial ini adalah untuk menjalankan kerjasama dengan pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dalam membantu membangunkan ekonomi dan kerja-kerja sosial bagi mambantu negara-negara anggota, terutamanya negara yang membangun dan mundur. Badan yang menjalankan keadilan dan hukuman adalah Mahkamah Keadilan Antarabangsa yang berpusat di The Hague, Belanda. Pusat keadilan ini mempunyai hakim seramai 15 orang yang dilantik oleh Perhimpunan Agung dan Majlis Keselamatan. Hakim yang dilantik ini akan berkhidmat selama 3 tahun dan hanya boleh dilantik selama 2 penggal. Ia adalah badan berkanun yang menlibatkan semua negara anggota dan kesemua permasalahan boleh dibawa untuk diadili. Kompenan yang kelima ialah Majlis Pemegang Amanah yang berfungsi untuk menyelia kawasan yang ingin mendirikan kerajaan sendiri, termasuklah kewasan-kawasan yang pernah dijajah oleh kuasa-kuasa yang kalah semasa Perang Dunia Kedua. Badan ini diwujudkan untuk membantu Negara-negara yang baru mentadbir kerajaannya menlalui pemantuan dan bantuan PBB. Sekretariat ialah salah satu
3. Javier Perez de Ceullar, The United Nations At Forty, San Francisco, UN Chronile, 185, hlm 4-5
3
kompenan dalam organisasi PBB iaitu sebagai badan pentadbir bagi PBB yang beribu pejabat di New York, Amerika Syarikat. Skretariat ini juga mempunyai ibu pejabat yang kedua dimana ia beroperasi di Geneva, Switzerland dan mempunyai 67 buah pusat informasi di serata dunia. Organisasi ini diketuai oleh seorang Setiausaha Agong dan dibantu oleh staf-staf PBB dalam menjalankan tugas-tugas mengurus pertubuhan antarabangsa ini. Selain itu juga, Skretariat menjalankan tugas mentadbir an mengurus hal ehwal operasi keamanan, persidangan, penyelidikan, pengajian, dan pencarian maklumat bagi Bangsa-banngsa Bersatu. Bahkan juga, organisasi ini mengawal aktiviti agensi kompenannya yang lain dalam segenap bidang seperti ekonomi, sosial, kebudayaan, pendidikan dan juga kesihatan. Antara agensi-agensi yang diurus oleh Skretariat PBB ialah International Labour Organization(ILO), The Food and Agriculture Organization of the United Nations(FAO), The World Health Organization(WHO), The World Bank dan International Monetary Fund(IMF). Menlalui badan-badan yang penting inilah yang telah membawa kepada kelancaran modus operandi PBB sebagai satu pertubuhan antarabangsa yang membawa kepada keamanan dan keselamatan dunia.
Bangsa-bangsa Bersatu sejak ia mula ditubuhkan mempunyai tugas khas dalam menjaga keselamatan dunia dan sehingga ke hari ini peranan ini adalah menjadi kewajipan yang paling utama. Oleh itu tidak menghairankan bahawa kelahiranya adalah diterbitkan dari satu peperangan besar(perang dunia kedua), manakala sehingga ke hari ini benih-benih yang menyebabkan menletusnya perang besar itu boleh terdapat dimana-mana. Jesteru itu, kejayaannya dalam menwujudkan keamanan dan persefahaman antarabangsa perlu sekali diukur berdasarkan aktiviti yang dilakukan ke arah itu setelah operasinya selama 60 tahun. Bagaimanapun menjadi persoalan yang utama mampukah Bangsa-bangsa Bersatu mengekalkan keamanan dunia seperti mana yang termaktub dalam mukadimah piagamnya yang kedengaran “kami rakyat Bangsa-bangsa Bersatu akan berazam; hendak menyelamatkan generasi akan datang daripada bencana
3. Mohammed Abu Bakar, Bangsa-bangsa Bersatu berjaya di samping kegagalannya,Kuala Lumpur,1970
4
peperangan yang sudah melanda kita sebanyak dua kali dalam jangka masa kehidupan ini, telah mendatangkan keburukan yang dahsyat keatasan umat manusia, dengan ini kita akan mengamalkan kesabaran untuk memelihara keamanan dan keselamatan negara antarabangsa”.
Dalam masa 60 tahun adalah satu masa yang panjang dalam keperitan Bangsa-bangsa Bersatu menyelesaikan permasalahan yang timbul di peringkat antarabangsa. Terdapat pelbagai krisis dab berpuluh peperangan yang berlaku dalam tempoh tersebut, hal ini telah membuktikan kejayaan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu dalam menerajui keamanan dunia walaupun masih terdapat kelemahan dan kegagalan yang dihadapi oleh badan dunia ini. Pelbagai kejayaan dan kegagalan PBB dari segi aspek politik, ekonomi,dan sosial. Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu ini telah banyak menyelesaikan permasalahan politik dan peperangan yang berlaku di dalam sistem antarabangsa. Antaranya kejayaan yang dicapai oleh PBB sebagai pengaman dunia ialah selepas beberapa tahun pertubuhannya, dimana ia telah menyelesaikan krisis yang berlaku di Utara Greece disebabkan oleh isu kawasan Balkan. Kehadiran tentera-tentera dan pegawai Bangsa-bangsa Bersatu telah berjaya mengelak pertelingkahan dari merebak. Dalam tahun yang sama(1947) PBB sekali lagi terpaksa menghadapi krisis dimana pertempuran antara tentera Indonesia dengan tentera Belanda. Hal ini terjadi akibat daripada pengistiharan kemerdekaan negara Indonesia oleh pemimpinnya seperti Sukarno dan Hatta setelah pengunduran tentera Jerman, Belanda yang masih menganggap negara itu adalah dibawah jajahan mereka dan tidak dapat menerima kemerdekaan Indonesia. Oleh itu satu pertempuran telah berlaku. Satu perjanjian yang dinamakan sebagai Perjanjian Linggad Jati telah diusahakan oleh kedua-dua pihak yang bertelagah namun penyelesaian telah gagal dipatuhi. Akhirnya Bangsa-bangsa Bersatu telah campur tangan dan kata sepakat telah dicapai hasil daripada campur tangan pertubuhan besar dunia ini.
Cabaran yang terbesar telah dipikul oleh PBB ialah pertingkaian antara Korea Utara dan Korea Selatan yang masing-masing memihak kepada dua blok yang berlainan.
4. Ibid hlm 15-16
5
Korea Utara yang bertindak agresif telah menyerang Korea Selatan sehingga Amerika Syarikat telah campur tangan bagi mempertahankan Republik itu. Pertingkaian ini telah
berlarutan selama beberapa tahun sehingga PBB berusaha menyelesaikan masalah ini. Pada 27 julai 1953 satu penyelesaian telah dicapai oleh kedua-dua pihak hasil daripada rundingan yang dilakukan oleh PBB. Dalam jangka masa yang sama PBB telah berhempas pulas dalam menyelesaikan dua isu yang berlainan. Di Timur Tengah, setelah pengunduran tentera British, kaum yahudi telah menubuhkan negara yahudi. Hal ini telah menimbulkan kemarahan negara Arab di sekeliling kawasan tersebut, dan pertempuran telah berlaku di antara masyarakat Arab dengan orang yahudi. Bagaimanpun krisis ini dapat ditangani oleh Bangsa-bangsa Bersatu setelah badan itu mendesak pihak yang terlibat dalam pertingkaian menamatkan perkelahian mereka. Ini telah dipersetujui oleh Israel, Lebonan, Syria, Mesir, Jordan, dan Syria. Sementara di India pula, masyarakat Kashmir telah membawa India dan Pakistan kepada peperangan dalam tahun 1948. Walaubagaimanapun, Majlis Keselamatan telah berjaya mengadakan gencatan senjata pada tarikh 1 Januari 1949 yang mana telah dipatuhi oleh kedua-dua pihak. Sehinggalah pada tahun 1960 tidak ada pertempuran yang berlaku di kawasan tersebut kerana pegawai-pegawai pemerhati PBB telah mengadakan rondaan dan pemantauan di daerah itu.
Pada sekitar tahun 1990an, Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah menganjurkan satu dialog antara kerajaan pusat El Salvador dengan kumpulan pemberontak Farabundo Marti National Liberation Front bagi menamatkan konflik yang berlaku selama 12 tahun. PBB telah mewujudkan satu organisasi pengaman yang diber nama United Nations Observer Mission in El Salvador. Selain itu juga, badan dunia ini telah memantau pelaksanaan hak asasi manusia dan menkaji selidik segala bentuk keganasan yang berlaku semasa konflik berlansung. Akhirnya PBB telah berjaya menyatukan Negara El Salvador dan menamatkan konflik 12 tahun itu. Bahkan juga, PBB telah menghantar misi pengaman di Nambia dan telah berjaya membantu negara Afrika itu dalam mendapatkan kemerdekaan pada 21 Mac 1990 yang dahulu negara Nambia ini dikenali sebagai Afrika Barat Daya. Pada tahun 1989, PBB telah membentuk United Nations Transition Assitance Group(UNTAG) bagi membantu proses
6
kemerdekaan Nambia dengan memastikan satu pilihan raya yang adil dan sakma serta bebas. Bagi memastikan pilihan raya di Nambia berjalan dengan lancar PBB telah menghantar pasukan tentera, polis, dan pegawai awam bagi mengelakkan perkara yang boleh membantutkan pilihan raya dari terjadi..Akhirnya Nambia berjaya mendapat kemerdekaan dan menjadi sebuah negara yang berdaulat, seterusnya diterima sebagai ahli yang ke-160 dalam PBB pada 23 April 1990.
Kejayaan Bangsa-bangsa Bersatu dalam menyelesaikan isu pelarian adalah satu kejayaan badan ini dalam menlahirkan pelbagai fungsi dan peranannya sebagai kerajaan kedua bagi rakyat dunia. Mengikut fakta, lebih kurang 40 juta umat manusia menjadi pelarian bagi mengelakkan dari kecelakaan Perang Dunia Kedua. Sebagai golongan yang tidak diterima sebagai warga negara di tempat mereka yang berhijrah dan berada dalam keadaan yang daif dan miskin, pastinya mendatangkan bahaya sehingga boleh menlahirkan perang. Oleh itu,PBB telah masuk campur dan hasilnya beribu-ribu orang telah dapat ditempatkan dengan selamat. Sebagai contoh, pada tahun 1946 kawasan Eropah timur yang telah dikuasai oleh Kesatuan Soviet dan Jerman atau lebih dikenali dengan blok timur yang berideologikan komunisme mengakibatkan beribu-ribu masyarakat Eropah Timur terutamanya rakyat Poland dan rakyat yahudi Poland telah menlarikan diri ke Eropah Barat akibat mengelak daripada kekejaman tentera Nazi di bawah pimpinan Adolf Hilter. Namun hasil usaha Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu ramai golongan pelarian ini mendapat perlindungan dan diberikan hak kewarganegaraan di tempat mereka berpindah.
Manakala akibat daripada perpecahan Palestine kepada kawasan Israel dan kawasan Arab, dianggarkan bahawa 800 000 ribu orang telah menlarikan diri ke negara-negara Arab yang berjiran. Sekali lagi Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah menjalankan peranannya menlalui jabatan khasnya iaitu UN Relief and Work Agency (UNRWA) telah berusaha bagi menyediakan penempatan, pakaian dan juga makanan kepada rakyat pelarian. Walaupun ia gagal ditangani dengan sepenuhnya namun sedikit
5.Joseph Frankel,International Relations in a Changing World,Oxford University Press,1979.hlm 242-245
7
sebanyak ia dapat meredakan kemarahan masyarakat Arab. Dengan bantuan yang dihulurkan ini ia boleh dianggap kejayaan PBB kerana tanpa campur tangan ini mungkin
menyebabkan krisis Timur Tengah akan menjadi lebih tegang . Berpunca akibat perang
di Korea pula seramai 9 juta rakyatnya telah kehilangan rumah kediaman sebagai tempat perlindungan. Namun hasil perbelanjaan yang besar dari PBB yang disalurkan menlalui agensinya UN Korea Reconstruction Agency telah membina penempatan semula bagi rakyat Korea
Dalam bidang perlucutan senjata dan pengawalan terhadap pengunaan senjata nuklear atau boleh disifatkan lagi sebagai senjata yang berteknologi tinggi. Bangsa-bangsa Bersatu telah berjaya mendapat kejayaan yang cermerlang apabila ia dapat mengelakkan satu peperangan yang dahsyat iaitu perang termonuklear yang boleh melenyap kehidupan manusia. Walaupun memang tidak dapat dinafikan bahawa badan ini gagal membendung perlumbaan senjata dikalangan negara-negara, namun hasil syor-syor yang dikemukakan oleh PBB telah membuatkan negara yang mempunyai senjata teknologi tinggi menunjukkan kesabaran mereka dalam mengunakan alat peperangan dengan lebih ganas. PBB telah menubuhkan jawatan kuasa bagi memantau pengunaan senjata besar dikalangan negara, jawatan kuasa itu ialah Atomic Energy Commisions dan UN Commision for Conventional Weapon yang telah ditubuhkan dalam tahun 1947. Hasil dari usaha badan ini telah timbul satu kesedaran dikalangan negara dalam kepentingan meningkat keselamatan dunia agar ia berada ditahap yang pasif.
Bangsa-bangsa Bersatu amat mengambil berat dalam isu pengunaan senjata pemusnah oleh pelbagai negara. Oleh kerana ini, pada tahun 1978 dan 1982 semasa perang dingin berada ditahap kemuncak dan dunia berada dalam keselamatan yang goyah, Bangsa-bangsa Bersatu telah mengadakan dua sesi khas perlucutan senjata iaitu Special Session on Disarment. Hasil dari kedua-dua sesi ini telah mewujudkan Disarment Fellowship Programme yang disertai oleh tiga puluh buah negara dan World Disarment Campaign bagi menyebarkan kesedaran, sokongan dan seterusnya menunjukkan motif PBB kepada
________________________________________________________________________
6.UN Publications,United Nations Today-1980,Geneva, Palais des Nationss, 1980 hlm 20-27
8
seluruh dunia tentang perlunya pelucutan senjata oleh para negara yang mempunyai senjata pemusnah bagi mengekalkan keamanan dan keselamatan dunia sejagat. PBB juga telah mengadakan rundingan dan perjanjian diantara negara-negara bagi memastikan mereka tidak membina senjata pemusnah seperti nuklear, kimia, dan biologi. Pada tahun 1990 PBB telah mengadakan perjanjian The Nuclear Non-Proliferation Treaty dimana ia telah melarang pengunaan senjata nnclear oleh mana-mana negara dan juga operasi pembangunan senjata nuklear dan juga perlumbaan senjata nuklear. Hasilnya, Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah menubuhkan satu agensi, International Atomic Energy Agency bagi memastikan perjanjian ini tidak dicabuli. Perjanjian ini telah ditandatangani sebanyak 175 buah negara pada tahun 1995. PBB juga telah mengadakan sesi dialog iaitu The Chemical Weapon Convention pada tahun 1992 bagi melarang pengunaan senjata kimia serta pembangunan senjata ini oleh mana-mana pihak. Satu lagi persidangan yang dilakukan oleh PBB ialah The Convention on Excessively Injurius or Indisriminate Weapons pada tahun 1981. Persidangan ini telah melarang pengunaan periuk api dan jerangkap samar serta senjata yang membunuh dan mencederakan tanpa dapat dikesan puncanya menlalui pengunaan x-rays,ia sebenarnya terhasil daripada kesedaran badan dunia ini setelah menlihat penderitaan manusia yang tidak berdosa menerima bencana periuk api dan jerangkap samar.
Isu tuntutan Filipina ke atas Borneo Utara juga telah dapat di selesaikan dengan cara yang aman oleh PBB. Seperti sedia maklum, Tuanku Abdul Rahman telah mencadangkan pembentukkan Gagasan Malaysia yang termasuk Sabah, namun ia telah ditentang oleh Majapagal yang semasa itu ialah Presiden Filipina dan menyebabkan Filipina menrasa tidak puas hati kerana menganggap Sabah adalah sebahagian daripada wilayahnya. Kes ini telah diheret ke PBB dan telah membawa satu Sidang Kemuncak di Manila pada Julai 1963 yang menlibatkan tigak pihak iaitu Malaysia, Indonesia dan Filipina. PBB telah menunjukkan satu reaksi yang positif dan adil apabila mengesahkan Sabah milik Tanah Melayu. Namun, pada hakikatnya penyertaan Sabah ke dalam berdasarkan pilihan yang dilakukan oleh pendudukan Sabah sendiri. Disini PBB telah
9
memainkan peranan yang penting dalam memperakui dan mengiktirafkan keputusan yang telah dibuat oleh penduduk sabah, kerajaan Malaysia dan juga Filipina itu sendiri dengan menletakkan Sabah di bawah pemenrintahan kerajaan Malaysia. Peranan yang telah dimainkan oleh Bangsa-bangsa Bersatu ini telah berjaya mengelakkan salah faham daripada berlaku diantara kedua-dua negara. Walaupun pada hakikat Filipina tidak seberapa bersetuju terhadap keputusan yang diambil kerana ia telah mendatangkan kerugian kepada negara tersebut.
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah berusaha membangunkan ekonomi dunia bagi memastikan seluruh negara anggota dapat memajukan ekonomi seterusnya taraf kehidupan rakyat dapat ditingkatkan. Di bawah piagam PBB satu organisasi yang dikenali sebagai Majlis Ekonomi dan Sosial telah ditubuhkan bagi menjalankan misi ekonomi Bangsa-bangsa Bersatu menlalui agensi-agensi yang telah ditubuhakan. Hal ini telah menunjukkan reaksi yang positif dalam pentadbiran PBB yang inginkan semua negara anggota mengecapi kesenangan. Kejayaan ini juga adalah menjadi pengukur bagi kebolehan PBB dalam memimpin dunia sejagat. Ekoran daripada itu PBB telah menubuhkan International Monetary Fund(IMF) dimana ia membantu para negara dalam polisi fiskal bagi keberkesanannya dalam sektor kerajaan dan awam, serta memperkenalkan sistem ekonomi pasaran bebas yang mana oleh meningkatkan lagi pendapatan sesebuah negara. Selain itu juga IMF telah membantu negara-negara yang mempunyai masalah ekonomi dengan melatih pegawai kerajaan dari segi pengurusan kewangan dan memberikan pinjaman kewangan kepada negara yang memerlukan. Bangsa-bangsa Bersatu juga telah menubuhkan United Nations Conference on Trade and Development bagi meningkatkan penyertaan negara-negara membangun dalam ekonomi dunia dengan cara perdagangan perlaburan, kewangan, dan teknologi. Agensi ini juga mengalakkan perdagangan dengan cara pengeksportan barang dari negara-negara membangun kepada negara-negara maju. Usaha ini terbukti hasil daripada penubuhan World Trade Organization(WTO) pada tahun 1995 yang dianggotai oleh negara-negara maju dan membangun dalam usaha untuk memperluaskan kebebasan perdagangan antara negara bagi membantu membangunkan ekonomi negara-negara membangun. Hasil dari
10
usaha inilah yang menyebabkan rakyat negara-negara membangun dapat mengecapi kesenangan dan kerajaan mereka mampu melaksanakan ekonomi dengan lebih berkesan hasil jalan yang telah dibuka oleh Bangsa-bangsa Bersatu.
Selain itu, PBB juga tidak meninggalkan golongan pekerja,kerana inilah PBB telah menubuhkan International Labour Organization(ILO). Ia adalah sebuah agensi dalam Bangsa-bangsa Bersatu yang menguruskan hal-hal yang berkaitan dengan buruh dan majikan, segala permasalahan yang timbul dapat diselesaikan dengan cara yang lebih efektif dan keamanan dunia dapat dijaga. Pada tahun 1969, ILO telah dianugerahkan Nobel Peace Prize diatas usaha agensi itu selama ini membela nasib para pekerja. Antara usaha yang dilakukan oleh ILO dalam menyediakan suasana yang baik kepada para pekerja ialah dengan memajukan keadaan tempat kerja, menjaga tempat kerja dan menlindungi hak-hak pekerja. Hasilnya, golongan pekerja berasa lebih selamat dan selesa dan dapat menlakukan pekerjaan tanpa aktiviti penindasan, seterusnya ia telah membangunkan tahap produktiviti buruh di peringkat antarabangsa dengan cara perlindungan undang-undang bagi memastikan keselamatan dan hak-hak pekerja di seluruh dunia. PBB juga mengecapi kejayaan dalam bidang pertanian dengan memperkenalkan teknik pertanian yang moden bagi meningkatkan pengeluaran pertanian seterusnya mampu meningkatkan taraf kehidupan para petani. Food and Agriculture Organization of the United Nations(FAO) yang menyediakan kemudahan kos yang murah dari segi pengairan, baja dan benih kepada petani-petani kecil. FAO juga membangunkan sektor perikanan dan perternakan di seluruh dunia agar mampu menyediakan sumber makanan yang mencukupi dan berkualiti kepada rakyat dunia.
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu turut mengecapi kejayaan dalam aspek sosial, dimana badan ini telah menumpukan perhatian terhadap pembangunan sosial di seluruh dunia khususnya di negara yang sedang membangun dan dunia ketiga. Bukti yang menunjukkan kesungguhan PBB ini ialah dengan tertubuhnya World Summit for Social Development di Copenhagen, Denmark pada Mac 1995 yang mengemukakan isu keamanan, hak asasi manusia, perlindungan alam sekitar dan intergrasi sosial antara negara. PBB juga telah memberi penumpuan terhadap pembangunan negara-negara di benua Afrika yang rata-ratanya masih hidup dalam kedaifan dan kemunduran. Hasilnya,
11
PBB telah mengadakan Program of Action for African Economic Recovery and Development(UNPAAERD), antara tahun 1986 sehingga tahun 1990 bagi membantu membangunkan negara-negara Afrika dari segi ekonomi. Pada tahun 1993, Bangsa-bangsa Bersatu telah membentuk satu agenda yang dikenali sebagai New Agenda for the Development of Africa in the 1990`s(UN-NADAF) bagi tujuan pembangunan ekonomi, menyediakan peluang pekerjaan kepada penduduk benua Afrika bagi mengelakkan pengangguran yang boleh menjelmakan peperangan, pembangunan kerohanian, pendidikan yang menjadi teras kemajuan, kesihatan dan juga keselamatan.
Badan induk dunia ini juga amat komitmen dalam menyelesaikan permasalahan negara-negara dunia. Dalam kes ini kita boleh menlihat reaksi yang telah dipemerkan oleh PBB dengan menghulurkan bantuan kemanusian kepada mangsa-mangsa yang telah dilanda ombak besar Tsunami pada 26 Disember 2004 yang mengakibatkan kematian seramai 150 000 orang. Sempena pertemuan mesyuarat yang diadakan 12 hari selepas gempa bumi dan ombak Tsunami yang melanda Asia, pemimpin-pemimpin besar dunia telah melawat Acheh iaitu negara yang paling teruk musnah. Hal ini telah menimbulkan perasaan setia kawan dan saling bantu-membantu sesama negara anggota. Pemimpin utama di dunia yang melawat Acheh ialah Setiausaha Negara Amerika Syarikat, Colin Powell, Setiausaha Agung PBB, Kofi Annan dan Perdana Menteri Malaysia, Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi. Pada pertemuan sehari ini malah pada hari-hari sebelumnya, bantuan antarabangsa mengalir dengan begitu menakjubkan. Pelbagai negara dan organisasi antarabangsa seperti berlumba-lumba dalam memberi bantuan dalam bentuk makanan, pakaian, tempat berteduh(sedia khemah), ubat-ubatan, tentera, pasukan paramedik, dan sebagainya bagi menyatakan perasaan kemanusiaan terhadap mangsa-mangsa Tsunami. Manakala jumlah wang yang disalurkan pula menlebihi 20 billion dolar AS bagi meringankan beban kerajaan Acheh yang baru mendirikan kerajaan sendiri dalam membangunkan semula ekonominya yang telah hanyut dibawa bersama dengan ombak besar itu. Hal ini juga menrupakan satu kejayaan PBB dalam menangani isu kemanusian secara pantas dengan mempengerusikan satu mesyuarat tergempar bagi mempercepatkan proses bantuan yang dihulurkan kepada mangsa
12
Menlalui penubuhan agensi-agensi dalam PBB sebenarnya telah membawa kejayaan yang besar bukan sahaja bagi menjaga keselamatan malahan juga untuk meningkatkan kehidupan dunia. Contoh hasil daripada penubuhan World Health Organization telah berjaya membendung penyakit polio, tetanus, measles, dan diphtheris yang menrupakan penyakit yang banyak membunuh kanak-kanak sedunia. Malahan penyakit screwworm yang telah membunuh ramai sekali penduduk Afrika Utara telah berjaya ditangani dengan jayanya oleh WHO. Selain itu juga, WHO telah bekerja keras dalam membendung dan mengawal penyebaran penyakit AIDS yang pada hari ini masih gagal dikesan penawarnya. Dengan ini, Petubuhan Bangsa-bangsa Bersatu menlalui WHO telah mengadakan progam-program dan kempen secara besar-besaran agar umat manusia sedar akan bahaya penyakit ini dan bagaimana ia berjangkit terutamanya di benua Asia dan Afrika. Selain itu, Guatemala yang menghadapi permasalahan apabila diserang oleh penyakit typhus telah menerima bantuan dari Pertubuhan Kesihatan Sedunia bagi melawan penyakit itu dan pada hari ini negara itu berada dalam keadaan yang suasana lebih baik.
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu telah memainkan peranan yang penting dalam menjaga dan menlindungi alam sekitar dan menjadikan isu alam sekitar sebagai agenda baru dunia antarabangsa. Hal ini telah terbukti menlalui penubuhan United Nations Enviroment Programme(UNEP), yang sekali gus bertanggungjawab memantau, menjalankan aktiviti penyelidikan dan penjagaan dalam hal yang berkaitan dengan alam sekitar. Selain itu UNEP bertugas dalam menasihati negara-negara tentang penjagaan alam sekitar dan melaksanakan satu projek Grass-roots Pilot Projects bagi memulihkan alam sekitar tempatan. Agenda yang paling penting yang terkandung dalam peranan UNEP ialah melindungi lapisan ozon, pembuangan sisa-sisa toksik dan larangan penangkapan ikan tanpa had dan penebangan pokok secara sewenang-wenangnya. Menlalui agendanya ini, telah menlahirkan keadaan alam sekitar yang baik serta berjaya mengekalkan hidupan daripada kepupusan.
8.McWilliams, Wayne c. & Rao, The World Since 1945, A History of International Relations, Boulder: Lynne Rienner,1992.hlm 145-154
13
Pada tahun 1946, Bangsa-bangsa Bersatu telah menubuhkan Commision on Human Right yang telah dipengurusikan oleh Eleanor Roosevelt bagi tujuan memperjuangkan hak asasi manusia, mengkaji permasalahan yang wujud dikalangan manusia, dan menentukan hak-hak mereka serta mengawasi perkembangan hak asasi manusia di serata dunia. Pada tahun 1968, Tehran yang menjadi tuan rumah kepada persidangan International Conference on Human Rights telah membincangkan isu hak asasi manusia. Ini pula diikuti oleh persidangan World Conference on Human Rights yang telah berlansung di Vienna, Austria pada tahun 1993 yang telah membawa kepada termeterainya Deklarasi Vienna berkenaan dengan pejuangan hak asasi manusia. PBB dianggap sebagai wira bagi masyarakat kulit hitam di Afrika Selatan dimana ia berjaya mengatasi masalah apartheid dan perkauman. Hasilnya, sistem kelas antara penduduk kulit putih dengan penduduk kulit hitam telah dihapuskan dengan perlantikan Presiden Nelson Mandela sebagai presiden kulit hitam yang pertama di Afrika Selatan dan rakyat mendapat persamaan hak dalam politik, ekonomi dan sosial. Hal ini juga menyebabkan nasib penduduk kulit hitam terbela dan dapat mengelakkan penindasan daripada berlaku. Bukan sahaja di Negara Afrika Selatan, PBB juga cuba menghapuskan isu perkauman di seluruh dunia menlalui United Nations Declaration on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination pada tahun 1965. Berikutan dari hal ini, PBB telah mengadakan Third Decade to Combat Racism and Racial Discrimination pada tahun 1993 yang menyeru kepada seluruh negara berperang bagi menghapuskan isu perkauman terutamanya dalam bidang undang-undang, pentadbiran, pendidikan, politik, ekonomi dan sosial di seluruh dunia.
Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu sebagai sebuah badan pengaman dunia juga tidak mengabaikan golongan kaum yang lemah seperti wanita dan kanak-kanak. Kesahan kenyataan ini ialah menlalui penubuhan Commision on the Status of Women pada tahun 1946. Walaupun PBB baru berusia satu tahun semasa agensi ini ditubuhkan namun ia telah mampu memperjuangkan hak wanita di seluruh dunia agar mendapat hak yang sama rata dan memperolehi peluang dari segi kehidupan awam, ekonomi, sosial dan pembangunan politik. Agensi yang seterusnya ditubuhkan bagi menlindungi hak wanita ialah Convention on the Elimination of Discrimination agains Women pada tahun 1979
14
dan Naorobi Forward-looking Strategies for Women To The Year 2000. Kedua-duanya adalah bagi memastikan kejayaan pencapaian hak-hak yang sama rata bagi wanita. Pada tahun 1995 satu persidangan Fourt World Conference on Women yang berlansung di Beijing telah menyatakan bahawa kegagalan dalam persamaan dari segi gender boleh menyebabkan kelembapan ekonomi, pembagunan sosial yang lambat dan ketidakcekapan pengunaan tenaga manusia. Ia telah memperjuangkan hak-hak wanita dalam Programme for Action yang meliputi keganasan terhadap kaum wanita, ketidaksamaan dari segi perkhidmatan kesihatan, kesan dari segi peperangan dan konflik terhadap wanita, persamaan antara lelaki dan wanita dalam membuat keputusan atas segala hal dan masalah berkenaan kanak-kanak perempuan.
Setelah menyedari kepentingan golongan kanak-kanak sebagai aset pada masa hadapan, PBB telah menlahirkan United Nations Children Fund(UNICEF). Pada tahun 1993 satu dialog iaitu The State of the World Children telah diadakan bagi membincangkan tentang ketidakprihatinan manusia sejagat tentang masalah kanak-kanak. Akibatnya, Vietnam telah memperbaiki sistem mahkamah juvananya, manakala Negara Bangladesh pula telah membenarkan kanak-kanak perempuan menerima pendidikan seperti kanak-kanak lelaki. Mengenai soal buruh kanak-kanak yang menjadi isu yang terhangat,PBB telah menlindungi pekerja kanak-kanak daripada kecederaan fizikal dan mental serta memberi pendidikan dan penjagaan kesihatan terhadap mereka menlalui Intrnational Program on Elimination of Child Labour(IPEC). Selain itu juga, PBB telah mengambil berat tentang masalah kanak-kanak yang terbiar yang telah menyebabkan penyertaan mereka dalam masalah jenayah, dadah, keganasan, dan pelacuran dengan menlantik Special Repoter on the Sale of Children. Agensi ini telah menlaporkan berita kepada dunia tentang permasalahan kanak-kanak ini dan telah berjaya menwujudkan kesedaran seluruh negara tentang isu ini.
Kerjasama sama yang wujud diantara agensi dalam Pertubuhan Bangsa-bangsa bersatu seperti Pertubuhan Buruh Antarabangsa(ILO), Pertubuhan Kewangan Antarabangsa(International Monetary Fund), Bank Pembinaan Semula Kemajuan (Bank
9.Robert ,Adam & Benedict Kingsbury, United Nations,Devided World,The UN`s Role in International Relations,Oxford: Calrendon Press,1989. hlm 89-91
15
for the Reconstruction and Development) dan lain-lainnya telah menjadikan dunia semakin teguh dan keamanan telah diterbitkan di serata pelusuk dunia. Pelbagai kejayaan yang dikecapi oleh PBB sepanjang kelahirannya, kejayaan ini bukan sahaja dari segi keamanan dan perdamaian malahan juga dari pelbagai sudut. Contohnya dalam bidang pendidikan PBB menlalui UNESCO telah memberi bantuan kepada Mexico dan Negara itu telah mengarah langkah ke depan dalam pendidikan bertunjangkan kemajuan. Malaysia juga tidak terkecuali menerima bantuan dari PBB, bantuan yang disalurkan dari Pertubuhan Makanan dan Pertanian(FAO) telah berjaya meningkatkan mutu pengeluaran bidang pertanian dan perikanan seterusnya telah meningkatkan ekonomi Malaysia berapa pada tahap yang baik.
Bagaimanapun, disamping kejayaan demi kejayaan yang dikecapi oleh Bangsa-bangsa Bersatu terdapat kegagalan yang menimpa badan induk dunia ini. Kegagalan yang tidak dapat diatasi oleh PBB ialah masalah dalam PBB itu sendiri, ianya teribarat seperti permasalahan dibelakang gunung mampu diselesaikan namun permasalahan di depan mata mereka masih lagi bergelora. Terdapat 6 komponen dalam PBB iaitu Perhimpunan Agung, Majlis Keselamatan, Majlis Ekonomi dan Sosial, Pemegang Amanah, Mahkamah Keadilan Antarabangsa dan Sketariat PBB. Ibu pejabat Skretariat PBB terletak di New York adalah badan pentadbiran pentadbiran yang utama dan ketuai oleh Setiausaha Agung serta dibantu oleh pegawainya yang ditempatkan di seluruh dunia. Permasalahan yang timbul ialah masalah birokrasi dimana sesuatu perkara itu perlu menlalui proses panjang sebelum dapat diselesaikan hal ini akan menyebabkan isu yang lambat ditangani akan merebak ke seluruh dunia. Hal ini terjadi kerana terdapat pelbagai agensi-agensi dalam PBB yang melaksanakan tugas masing-masing dan mempunyai ibu pejabat di serata dunia. Contohnya dalam kes, International Labour Organization(ILO) yang menyelesaikan hal yang berkaitan dengan masalah buruh dan beribu pejabat di Geneva, Switzerland manakala Food and Agriculture Organization of the United Nations(FAO)
________________________________________________________________________
10.UN Publications,United Nations Today-1980,Geneva, Palais des Nationss, 1980 hlm 20-27
16
pula yang menyelesaikan masalah berkenaan dengan bekalan dan pengeluaran makanan beribu pejabat di Rome, Itali. Sementara itu, United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization(UNESCO) yang menyelesaikan masalah berkenaan dengan pendidikan, sains, dan budaya beribu pejabat di Paris, Perancis. Selain itu PBB mempunyai pelbagai agensi-agensi lain yang beroperasi di seluruh dunia. Hal ini akan menyulitkan dan memerlukan birokrasi yang tebal dalam menyelesaikan sesuatu perkara, akhirnya menyebabkan sesuatu isu menjadi tertangguh kerana struktur organisasi dalam PBB agak komplek dan merumitkan semua pihak.
Konflik yang berlaku di Asia Barat yang telah berlanjutan selama 45 tahun namun begitu PBB masih lagi gagal mengatasi menyelesaikan konflik ini secara menyeluruh. Semenjak tertubuhnya Negara Israel pada tahun 1948 telah banyak peperangan yang telah berlaku di rantau bergolak itu seperti di negara Mesir dan Syria. Negara-negara Arab dan Islam telah membantah sekerasnya terhadap penubuhan negara Israel di tanah penduduk Palestin, hal ini telah membawa kepada beberapa siri peperangan yang telah gagal dibendung oleh Bangsa-bangsa Bersatu. Antara peperangan yang berlaku ialah Six Day Wars(Perang Enam Hari) pada tahun 1967, dimana Israel telah menyerang Negara Arab yang bertentangan dengannya seperti Mesir, Jordan, dan Lebonan serta menakluk Semenanjung Sinai dan Kawasan Gaza, Tebing Barat serta Bukit Golan. Manakala dalam tahun 1982 telah meletusnya Perang Lebonan yang telah dimulakan oleh Israel atas alasan ingin menghapuskan kumpulan-kumpulan ekstrimis seperti Al-Fatah. PBB tidak dapat menghukum kelakuan Israel yang telah menlakukan pembunuhan beramai-ramai di Shabra dan Shatila.
Manakala krisis yang berlaku di Rwanda, Afrika, pada tahun 1990-an PBB juga gagal menamatkan konflik kerana kegagalan badan dunia itu untuk menempatkan tentera pengaman di kawasan yang berkonflik itu.Pergolakkan yang berlaku antara Puak Tutsi dan Puak Hutu tidak dapat ditamatkan berikutan kurangnya sokongan negara-negara anggota PBB sendiri dalam menyediakan tentera dan kelengkapan yang mencukupi terutama daripada negara dalam Majlis Keselamatan sendiri seperti Perancis. Masalah ini
UN Publications,United Nations Today-1980,Geneva, Palais des Nationss, 1980 hlm 20-27
17
adalah lanjutan daripada kegagalan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu menyelesaikan krisis pelarian Rwanda di Uganda pada awal 1960an. Akibat daripada keengganan kerajaan Uganda menerima pelarian tersebut, dan pengecualian daripada Tanzania membuktikan kegagalan pertubuhan antarabangsa ini melalui agensinya iaitu United Nations High Commisioner for Refugees(UNHCR) dalam masalah ini. Sepatutnya permasalahan ini dapat diselesaikan namun akibat kerenah birokrasi dalam PBB telahmembawa isu pada tahun 60an merebak sehingga tahun 90an. Jelasnya, betapa ampuh persefahaman yang gagal dipupuk kerana isu ini masih gagal diselesaikan walaupun dalam tempoh hampir 40 tahun.
Kegagalan yang utama PBB adalah timbul daripada pengunaan kuasa veto oleh negara anggota tetap Majlis Keselamatan dalam PBB. Kuasa veto atau kuasa pembatal yang diperuntukkan oleh PBB kepada lima buah Negara iaitu Amerika Syarikat, Perancis, Kesatuan Soviet, Britain, dan China hasil daripada cadangan Dumbarton Oaks yang dibentangkan di Washington D.C pada 9 Oktober 1944. Kemudian cadangan Oaks ini telah diterima oleh kebanyakkan negara anggota pada persidangan di San Francisco pada 25 Jun 1945. Para serjarawan berpendapat perlunya ada kuasa veto jika pemerhatian yang dibuat ke atas kegagalan Liga Bangsa-bangsa adalah kerana tidak adanya kuasa pembatalan dalam pertubuhan itu. Bagaimanapun hal ini telah menimbulkan protes kebanyakkan negara kerana PBB diibaratkan seperti boneka yang dimainkan oleh kuasa-kuasa veto dalam Majlis Keselamatan. Dalam keadaan dunia yang kucar-kacir yang sentiasa berseiringan dengan konflik, PBB kelihatan seperti hilang upaya dan lumpuh kerana taring Majlis Keselamtan lebih tajam dalam menentukan keputusan terhadap setiap dasar yang dilaksanakan. Keadaan ini telah menimbulkan ketidakstabilan dalam badan dunia tersebut dalam memutuskan sebarang keputusan. Walaupun Bangsa-bangsa Bersatu adalah satu pertubuhan bagi setiap negara namun jika diletakkan banci maka ia akan terberat ke arah lima buah kuasa besar itu dan boleh diibaratkan badan ini hanya mementingkan lima kuasa tadi daripada lebih seratus negara anggota lain. Jika negara-negara anggota sementara dalam Majlis Keselamatan telah bersetuju sebulat suara mengundi dalam sesuatu perkara tetapi jika salah satu daripada negara tetap Majlis Keselamatan tidak bersetuju dan mengunakan kuasa vetonya, maka perkara tersebut akan
18
terbatal dan tidak dapat dilaksanakan. Ekoran itu ia telah mengakibatkan PBB gagal berfungsi seperti mana yang diharapkan malahan sesuatu tindakan yang diambil adalah lembap walaupun jalan penyelesaian dalam sesuatu perkara adalah amat diperlukan dengan segera agar konflik yang berlaku tidak merebak.
Bangsa-bangsa Bersatu juga mempunyai permasalahan kewangan hal ini akan membantut menyalurkan bantuan kewangan kepada negara yang dilanda bencana atau mempunyai masalah kewangan. PBB mendapat sumber kewangan daripada negara-negara anggota. Oleh kerana PBB perlu membiayai banyak operasi yang dilaksanakan oleh agensi-agensinya seperti ILO, FAO, UNESCO, WHO, dan ICOA maka perbelanjaan bagi tugas tugas-tugas teknikal, latihan, bantuan teknologi dan peralatan-peralatan tugas adalah tinggi. PBB dianggarkan membelanjakan 7.9 juta dolar dan naik kepada 10 juta dolar dalam masa lima tahun dalam perbelanjaan untuk tugas-tugas kajian sahaja tidak termasuk tugas-tugas lain. Perbelanjaan yang besar in telah menyebabkan PBB mendapatkan bantuan negara-negara kaya seperti Amerika Syarikat, Britain, dan Jepun. Akibat kekurangan sumber kewangan telah menyebabkan kelembapan operasi-operasi PBB dan ia juga telah ditekan oleh negara-negara pembiaya atas satu-satu isu yang mempunyai kepentingan nasional bagi negara pembiayai tersebut
Pada dekad ini, kegagalan yang terbesar terpaksa diterima oleh Bangsa-bangsa Bersatu ialah kegagalannya dalam isu pencerobohan Amerika Syarikat dan sekutunya ke atas Negara Iraq pada 20 Mac 2002 sehingga menyebabkan pemerintahan Rejim Saadam Hussein rebah pada 19 April 2003. Namun PBB hanya mampu melopong dan tiada tindakan yang berani diambil sebagai polis dunia. Alasan yang diberikan PBB kepada dunia ialah tentera penceroboh menyerang negara Timur Tengah itu adalah untuk memusnahkan `deadly weapons` yang kononnya disembunyikan di Iraq dan juga untuk membebaskan rakyat Iraq dari pemerintahan Saddam Hussein yang dtuduhkan diktator dan kuku besi. Namun sehingga ke hari ini tiada bukti kukuh yang menunjukkan Iraq ada
________________________________________________________________________Report of a 11.United Nations/UNESCO/WHO Mission, The Feasibility Of Establishing A World Population Institute,New York,1971 hlm 51-52.
19
menyimpan senjata pemusnah sehinggalah negara itu menjadi seperti padang jarak padang terkukur. Peperangan ini juga telah mengorbankan rakyat Iraq yang tidak berdosa dan yang masih hidup pula terkapai-kapai hilang arah tujuan kerana ketiadaan tempat berteduh, punca pendapatan dan tidak terkecuali yang kehilangan anggota badan.
Sepatutnya Mahkamah Keadilan Antarabangsa telah memainkan peranan yang penting dalam isu ini dengan mengheret kerajaan Rejim itu kemuka pengadilan, namun Amerika Syarikat telah bertindak sebagai hakim dan telah menjatuhkan hukuman kepada Iraq dan rakyatnya tanpa pengadilan yang sewajarnya. Manakala badan induk dunia yang berstatuskan polis antarabangsa itu pula hanya mengambil pendekatan tunggu dan lihat. Oleh itu nasib PBB dan Liga Bangsa-bangsa adalah sama iaitu gagal menyekat perang daripada berlaku tapi PBB masih lagi bernasib baik kerana ia masih lagi beroperasi sedangkan kegagalan ini adalah yang patut dimalukan oleh seluruh pegawai pentadbirnya.
Pada hakikatnya, dalam mengukur kejayaan dan kegagalan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu adalah amat sukar. Ini kerana disebalik kegagalan yang memalukan mereka, namun terdapat kejayaan yang menyelamatkan ramai umat manusia daripada kesengsaraan. Namun begitu, Bangsa-bangsa Bersatu sepatutnya bersikap lebih idealistik dalam corak pentadbiran yang telah mereka jalankan. Langkah-langkah dan idea baru haruslah berseiringan dengan reputasinya sebagai sebuah badan dunia yang mempunyai peranan besar dalam menjaga keselamatan dan keamanan. Sepatutnya badan ini sejak dari dulu lagi memikirkan bagaimana mewujudkan satu pentadbiran dibawah satu ibu pejabat, iaitu dengan menletakkan semua agensi-agensi dan juga organisasi utama yang terdapat dalam PBB di bawah satu bumbung. Hal ini bukan sahaja mencepatkan proses menentukan keputusan yang diambil malahan karenah birokrasi yang selama ini telah dikutuk oleh masyarakat dunia dapat dihapuskan. Selain itu, hal yang paling utama perlu PBB baiki adalah dengan menghapuskan pengunaan kuasa veto bagi menwujudkan suasana yang lebih adil dan saksama dalam badan induk itu
Hasil-hasil pembaikpulihan inilah yang akhirnya akan menghasilkan PBB sebagai pengaman dunia akan terserlah. Walaubagaimanapun PBB yang ditubuhkan di
20
Persidangan San Francisco pada tahun 1945 telah mendapat banyak kejayaan jika dibandingkan dengan pertubuhan sebelumnya. Ini terbukti dengan kepentingan kewujudan PBB sebagai pendamai dan pembawa kemajuan manusia malahan lebih dirasai kalau difikirkan secara logikalnya bahawa Kesatuan Soviet yang sentiasa menentang dan mengencam tindakan PBB namun masih lagi bernaung sebagai negara anggota PBB. Malahan kejayaan PBB ini bukan sahaja meliputi sebagai pengaman dunia malahan dalam bidang ekonomi, sosial dan kemanusiaan juga terserlah menlalaui penubuhan agensi-agensinya seperti International Monetary Fund(IMF), International Labour Organization(ILO), Food and Agriculture Organization of the United Nations(FAO) dan pelbagai lagi agensi yang mempunyai fungsi yang besar. Malahan kepercayaan dunia terhadap Bangsa-bangsa Bersatu juga masih lagi kuat, ini berpunca daripada beberapa kejayaannya yang lepas dan harapan yang berikan oleh negara-negara anggota agar PBB masih mampu mengekalkan keamanan dunia sejagat.
21
Monday, February 19, 2007
Will Coming Soon
DAVOS...Pandanglah Aku!
Oleh: RAZAISYAM RASHID
DAVOS...Pandanglah Aku! adalah sebuah eksperimental imej dengan permainan siri-siri montaj yang memberi maksud tersendiri terhadap imej yang diwujudkan dalam filemografi ini. Siri-siri imej ini akan secara tersendiri membentuk naratif yang bertaburan dan sub-stantif. Watak dalam filem eksperimentasi ini hanya diangkat oleh watak kasut dan selipar serta landskap lain yang mewakili bentuk dan maksud sinematografi. DAVOS...Pandanglah Aku!, mewakili pertentangan yang wujud antara golongan borjuasi dengan golongan proletariat dalam dunia globalisasi dan memungkin kesamaan serta saling menlengkapi dalam mencapai globalisasi yang sebenar pada tahun 2020.
*DAVOS adalah sedang kemuncak Forum Ekonomi Dunia pada tahun 2003
Oleh: RAZAISYAM RASHID
DAVOS...Pandanglah Aku! adalah sebuah eksperimental imej dengan permainan siri-siri montaj yang memberi maksud tersendiri terhadap imej yang diwujudkan dalam filemografi ini. Siri-siri imej ini akan secara tersendiri membentuk naratif yang bertaburan dan sub-stantif. Watak dalam filem eksperimentasi ini hanya diangkat oleh watak kasut dan selipar serta landskap lain yang mewakili bentuk dan maksud sinematografi. DAVOS...Pandanglah Aku!, mewakili pertentangan yang wujud antara golongan borjuasi dengan golongan proletariat dalam dunia globalisasi dan memungkin kesamaan serta saling menlengkapi dalam mencapai globalisasi yang sebenar pada tahun 2020.
*DAVOS adalah sedang kemuncak Forum Ekonomi Dunia pada tahun 2003
Subscribe to:
Posts (Atom)